TYT FELSEFE
15–17. Yüzyıl Felsefesinde Öne Çıkan Problemler ve Görüşler Testi
Metni inceleyin ve uygun seçeneği işaretleyin.
Soru metinleri, seçenekler ve çözümler
Montaigne’den hareket eden bir yazar, kendi toplumunun alışkanlıklarını tek doğru yaşam biçimi saymaz. Başka toplumların geleneklerini kendi koşulları içinde anlamaya çalışır. Kesinliğe ulaştığını düşünmese de doğruyu aramayı sürdürür. Bu yazarın yaklaşımıyla hangi yargı bağdaşmaz? A) İnsan, kendi alışkanlıklarını sorgulayabilir. B) Araştırma, kesin bir sonuca ulaşılmadığında da sürdürülebilir. C) Bir geleneği anlamak için kendi bağlamına bakılabilir. D) Tek bir toplumun yaşam biçimi tartışmasız üstün sayılmalı ve herkese benimsetilmelidir. E) Farklı yaşayışlar karşısında hoşgörülü olunabilir. Doğru cevap: D Çözüm: Yazar bir yaşam biçiminin tek doğru olduğunu reddeder. Tartışmasız üstünlük ve dayatma yargısı, kuşkucu ve hoşgörülü tutumla çelişir. Bir düşünür, yolculukları sırasında kendisine doğal gelen davranışların başka yerlerde yadırgandığını görür. Bunun üzerine, alışkanlıklarının mutlak doğrular olup olmadığını sorgular. Farklı insanlara açık kalmayı ve kesin hükümler vermeden araştırmayı sürdürmeyi seçer. Bu düşünürün tutumunda hangisine yer yoktur? A) Kendi alışkanlıklarının dayanaklarını incelemeye B) Farklı yaşamları tek bir ölçüte göre aşağı saymaya C) Yanılabileceğini kabul etmeye D) Doğruyu aramayı sürdürmeye E) Başkalarının deneyimlerini anlamaya çalışmaya Doğru cevap: B Çözüm: Başka yaşamları tek ölçütle aşağı saymak, düşünürün kendi yargılarını da sorgulayan tutumuyla uyuşmaz. Bir deneme yazarı, farklı kültürlerin aynı olayı başka kavramlarla yorumladığını fark eder. Bunun, araştırmayı bırakmak için bir neden olmadığını söyler. Ona göre bir yorumun yaygın oluşu onu sorgulanamaz kılmaz ve farklı yaşam biçimlerine peşinen üstünlük sırası verilmemelidir. Bu görüşten hareketle hangi yargı savunulamaz? A) Yaygın yorumlar yeniden gözden geçirilebilir. B) Farklı kültürel anlayışlara açık olunabilir. C) Kuşku, araştırmayı tümüyle terk etmeyi gerektirmez. D) Yargıların kesinliği eleştirel incelemeye açılabilir. E) Bazı toplumların ahlaki üstünlüğü tartışmasız kabul edilmeli ve ötekilere ölçüt yapılmalıdır. Doğru cevap: E Çözüm: Metin hem kesinlik iddiasını sorgular hem kültürleri peşinen sıralamaya karşı çıkar. Ahlaki üstünlüğü tartışmasız kabul etmek bu tavra aykırıdır.