TYT FELSEFE
15–17. Yüzyıl Felsefesinde Öne Çıkan Problemler ve Görüşler Testi
Metni inceleyin ve uygun seçeneği işaretleyin.
Soru metinleri, seçenekler ve çözümler
Descartes bir dış nesnenin varlığına ilişkin inancını geçici olarak askıya alır. Fakat o nesneden kuşku duyduğu sırada kendi düşünme eyleminin gerçekleştiğini saptar. Bu açıklamayla aşağıdakilerden hangisi bağdaşmaz? A) Dış nesneye ilişkin inanç kuşku konusu yapılabilir. B) Kuşku duyma bir düşünme etkinliğidir. C) Düşünmenin gerçekleştiği bilgisi, o andaki kuşkuyla ortadan kaldırılamaz. D) İlk kesinlik dış nesnenin varlığına ilişkin bir gözleme dayanmaz. E) Öznenin kendi varlığına ilişkin kesin bilgiye ulaşması imkânsızdır. Doğru cevap: E Çözüm: Kuşku duyma, düşünen öznenin o anda var olduğunu kesinleştirir. Bu yüzden öznenin kendi varlığını bilemeyeceği sonucu açıklamayla çelişir. Bir kişi ‘Şu anda düşündüğümden emin olamam.’ der. Descartesçı bakış açısından bu yargının dile getirilmesi, dış dünyaya ilişkin iddialar kuşkulu kalsa bile zihinsel bir etkinliğin gerçekleştiğini gösterir. Bu parçada hangi ayrım yapılmaktadır? A) Düşünce yoluyla kesinleşen özne bilgisi ile kuşkuya açık dış dünya inançları arasındaki ayrım B) Geleneksel ahlak ile bireysel çıkar arasındaki ayrım C) Görüşler arasındaki uzlaşma ile toplumsal fayda arasındaki ayrım D) Doğal olaylar ile tarihsel olaylar arasındaki ayrım E) Duyumların yoğunluğu ile süreleri arasındaki ayrım Doğru cevap: A Çözüm: Dış dünyanın nasıl olduğuna ilişkin inançlar kuşkulu kalabilir. O anda düşünme eyleminin gerçekleştiği bilgisi bu kuşkuya dayanır. Bir öğrenci cogitoyu yorumlarken ‘Descartes’ın burada kanıtladığı ilk şey, odadaki cisimlerin zihninden bağımsız olarak var olmasıdır.’ der. Arkadaşı, bu yorumu düzeltmek için kuşku duyma edimine dikkat çeker. Arkadaşı hangi açıklamayı yapmış olabilir? A) İlk kesinlik odada bulunan nesnelerin sayısıdır. B) İlk kesinlik, kuşku duyan kişinin o anda düşünen bir özne olarak var olmasıdır. C) İlk kesinlik, duyusal inançların her koşulda güvenilirliğidir. D) İlk kesinlik, evrendeki bütün varlıkların düşünme yeteneğine sahip olmasıdır. E) İlk kesinlik, dış dünyanın hiçbir zaman bilinememesidir. Doğru cevap: B Çözüm: Cogito, kuşku duyan öznenin varlığını temellendirir. Dış nesnelerin varlığını tek başına belirlemez.