TYT FELSEFE
15–17. Yüzyıl Felsefesinde Öne Çıkan Problemler ve Görüşler Testi
Metni inceleyin ve uygun seçeneği işaretleyin.
Soru metinleri, seçenekler ve çözümler
Bir doğa anlayışına göre madde, dışarıdan hareket verilinceye dek edilgin kalan bir yığın değildir. İnsanın düşünme gücü de doğanın içinde ortaya çıkar. İnsan, bütünü oluşturan parçalardan biri olarak öteki parçalarla ilişki kurar. Hangisi bu doğa anlayışıyla bağdaşmaz? A) Madde değişebilir ve etkinlik gösterebilir. B) İnsan doğanın bir parçasıdır. C) Düşünme doğa içinde ele alınabilir. D) Doğadaki parçalar birbirleriyle ilişkili olabilir. E) İnsan doğanın dışında duran ve onu bütünüyle yöneten bir varlıktır. Doğru cevap: E Çözüm: Parça insanı doğanın içinde konumlandırır. Doğanın dışından ona bütünüyle hükmeden bir konum atfetmez. Bir filozof, insanın doğadan bağımsız bir üstünlük konumunda olmadığını savunur. Maddenin kendisinde etkinlik bulunduğunu ve insanların doğayı oluşturan varlıklardan biri olduğunu belirtir. Bu düşünür hangi yargıyı destekler? A) Doğadaki her değişim insanın müdahalesiyle başlar. B) İnsanın doğayla ilişkisi, bir parçanın bütünle ilişkisi olarak ele alınabilir. C) Madde, etkinliği yalnız zihinden alır. D) İnsan zihni doğayla ilişkisizdir. E) Doğayı anlamak onun bütün parçalarını denetlemekle mümkündür. Doğru cevap: B Çözüm: Düşünür insanı doğanın parçası, maddeyi de kendi etkinliği bulunan bir varlık olarak görür. Bir seminerde iki iddia tartışılır. Birincisi, düşünmenin doğaya ait bir etkinlik olduğunu ileri sürer. İkincisi, insanın düşünme gücünün ona doğadaki her varlığı eksiksiz kavrama ve yönetme ayrıcalığı verdiğini söyler. Tartışılan görüş, insanı doğanın öteki parçalarıyla aynı bütün içinde ele alır. Bu görüşle uyumlu değerlendirme hangisidir? A) İki iddia da insanın doğanın dışında kaldığını varsayar. B) İkinci iddia birinciden zorunlu olarak çıkar. C) Düşünme doğanın bir parçası olabilir, bundan insanın sınırsız gücü sonucu çıkmaz. D) Doğanın bir parçası olmak düşünme yeteneğini olanaksız kılar. E) İnsanın doğanın parçası olması, maddenin tümüyle edilgin olmasını gerektirir. Doğru cevap: C Çözüm: Düşünmenin doğaya ait olması, insanı doğanın dışında konumlandırmaz veya ona sınırsız üstünlük vermez.