TYT FELSEFE
15–17. Yüzyıl Felsefesinde Öne Çıkan Problemler ve Görüşler Testi
Metni inceleyin ve uygun seçeneği işaretleyin.
Soru metinleri, seçenekler ve çözümler
Spinoza, bir tözün kendi başına var olması gerektiğini savunur. Bir öğrenci, varlığı kendisinden önce gelen bir yaratıcıya bağlı olan bir şeyi yine de bu anlamda töz saymayı önerir. Spinoza’nın itirazı hangisi olur? A) Yaratılmış bir şey var olmak için başka bir şeye bağlıdır. B) Yaratılmış bir şeyin bütün özellikleri gözlemle bilinebilir. C) Bir şey ancak düşünülmediğinde töz olur. D) Her cisim birden fazla sonsuz töz taşır. E) Bir şeyin töz sayılabilmesi için duyulara görünmesi gerekir. Doğru cevap: A Çözüm: Var olmak için başka bir varlığa bağlı olmak, tözün bağımsızlığıyla bağdaşmaz. Bir filozof, ‘Kendi kendine var olan’ ile ‘var olması bir başka varlığa bağlı olan’ niteliklerinin bir şey için aynı anlamda ileri sürülemeyeceğini söyler. Bunu Descartes’ın yaratılmış töz fikrine itiraz olarak kullanır. Eleştiri hangi kavramsal ölçüte dayanır? A) Bilginin deney yoluyla sınanabilmesine B) Düşünmenin bedensel süreçlerden ayrılmasına C) Tözün var olmak için başka bir şeye ihtiyaç duymamasına D) Her düşüncenin mantıksal bir sonuç içermesine E) Bir cismin uzamda yer kaplamasına Doğru cevap: C Çözüm: İtirazın dayanağı, töz olmanın başka bir varlığa ontolojik olarak bağımlı olmamayı gerektirmesidir. Bir tartışmada ‘Bu varlığın ortaya çıkması başka bir varlığa bağlıdır ve o, hiçbir şeye bağlı olmayan bir tözdür.’ denir. Spinoza’nın töz tanımını kullanan biri bu cümleyi değerlendiriyor. Hangisini söylemesi beklenir? A) İkinci yargı birinciyi daha güçlü kılar. B) İki yargı birbiriyle uyumludur, çünkü aynı şeyden söz eder. C) Yaratılmışlık, tam bağımsızlık iddiasıyla çelişir. D) Yaratılmak, varlık için başka hiçbir şeye ihtiyaç duymamaktır. E) Cümledeki sorun yalnız hangi sözcüğün seçildiğidir. Doğru cevap: C Çözüm: Bir başkasına bağlı olarak ortaya çıkma, var olmak için hiçbir şeye bağlı olmamayla çelişir.