TYT FELSEFE
15–17. Yüzyıl Felsefesinde Öne Çıkan Problemler ve Görüşler Testi
Metni inceleyin ve uygun seçeneği işaretleyin.
Soru metinleri, seçenekler ve çözümler
Yeni Çağ başlarında bir doğa araştırmacısı, bir cismin düşüşünü açıklarken ölçümleri karşılaştırır. Sonuç önceki otoritelerin görüşüne uymadığında ölçüm yöntemini tekrar sınar ve gözlemler tekrarlanıyorsa eski açıklamanın gözden geçirilebileceğini söyler. Aşağıdakilerden hangisi bu araştırmacının tutumuyla bağdaşmaz? A) Gözlemleri karşılaştırmak B) Ölçüm yöntemini sınamak C) Önceki açıklamaları kanıtla değerlendirmek D) Yeni bulgulara göre görüşleri gözden geçirmek E) Otoritenin açıklamasını sorgulanamaz saymak Doğru cevap: E Çözüm: Araştırmacı, otoriteyle çelişen gözlemleri denetledikten sonra önceki açıklamayı değiştirmeye açıktır. Bir grup doğa araştırmacısı, gökte görülen bir olayı açıklamak için yalnızca geçmişten aktarılan yorumlarla yetinmez. Olayın ne zaman görüldüğünü kaydeder, farklı açıklamaların öngörülerini karşılaştırır ve ulaştığı sonucu gerekçeleriyle paylaşır. Bu yaklaşım hangi değişimi örneklendirir? A) Olguların, otoritenin onayından bağımsız olarak gözlem ve akıl yürütmeyle ele alınmasını B) Doğal olayların açıklanmasında ölçümlerin terk edilmesini C) Yeni açıklamaların geçmiş yorumlarla aynı olmasının zorunlu sayılmasını D) Gözlem yerine çoğunluğun kanaatinin yeterli görülmesini E) Doğa araştırmasının yalnızca ahlaki öğüt vermeye yönelmesini Doğru cevap: A Çözüm: Araştırmacılar önceki görüşün kimden geldiğine göre değil, gözlemle ve gerekçelerle ne ölçüde desteklendiğine göre karar verir. Bir filozof, doğa olaylarının nedenlerini araştıran kişinin önce verileri incelemesi, ardından verileri açıklayan bir görüş geliştirmesi gerektiğini savunur. Bu görüş, geçmişte doğru kabul edilmiş olsa bile her açıklamanın yeniden incelenebileceğini belirtir. Bu görüşün karşısında yer alan tutum hangisidir? A) Verilere dayalı açıklama aramak B) Farklı yorumları gerekçeleri bakımından karşılaştırmak C) Geleneksel bir açıklamayı yeni kanıtlara kapalı tutmak D) Olayları doğadaki düzenliliklerle açıklamaya çalışmak E) Sonuçlara ulaşırken akıl yürütmek Doğru cevap: C Çözüm: Dogmatik tutum, geçmişten gelen bir açıklamayı yeni kanıt ve eleştiriye kapatır.