TYT FELSEFE
15–17. Yüzyıl Felsefesinde Öne Çıkan Problemler ve Görüşler Testi
Metni inceleyin ve uygun seçeneği işaretleyin.
Soru metinleri, seçenekler ve çözümler
Spinoza’yı yorumlayan bir düşünür, doğada olanların rastgele ortaya çıkmadığını savunur. Ona göre insan kendisini belirleyen zorunlulukları anladığında daha etkin davranabilir. Bu görüşle hangisi çelişir? A) Doğa insanı da kapsayan bir düzen oluşturur. B) İnsan kendi davranışlarının nedenlerini inceleyebilir. C) Özgürleşme anlama yetisiyle ilişkilidir. D) Doğadaki olaylar herhangi bir zorunlu düzen olmadan gelişigüzel ortaya çıkar. E) İnsanın kendini anlaması eylemine yön verebilir. Doğru cevap: D Çözüm: Rastgelelik iddiası, doğada zorunlu bir düzen bulunduğu kabulüyle çelişir. Bir öğrenci ‘Özgürlük, insanın hiçbir nedene bağlı olmamasıdır.’ der. Spinozacı arkadaşı ise insanın doğadaki nedenleri anlayıp akla uygun davranmasını özgürlük açısından önemli görür. Arkadaşının yaklaşımı hangisini destekler? A) İnsan doğadaki hiçbir düzeni anlayamaz. B) Kişi kendisini belirleyen nedenleri anlayarak daha etkin davranabilir. C) Özgürlük için eylemler bütünüyle nedensiz olmalıdır. D) İnsan doğadaki diğer varlıklardan tümüyle bağımsızdır. E) Anlama yetisi davranışla hiçbir biçimde ilişkili değildir. Doğru cevap: B Çözüm: Spinozacı yaklaşım özgürlüğü nedensizliğe değil, zorunluluğu anlayıp akla uygun davranmaya bağlar. Bir düşünür için insan, doğadan bağımsız bir töz değildir. Özgürlük, doğayla bağını koparmaya değil, doğadaki zorunlu ilişkileri kavramaya bağlıdır. Hangisi bu düşünürün yaklaşımını ifade eder? A) Özgürlük, zorunlu ilişkileri anlamakla bağdaşabilir. B) İnsanın bilgisi arttıkça doğadaki düzen ortadan kalkar. C) İnsan eylemleri her koşulda rastgele gerçekleşir. D) Özgürlük, nedenlerin hiç bulunmamasıdır. E) Doğa ancak insan iradesiyle oluşur. Doğru cevap: A Çözüm: Parça, nedenleri kavramayı özgürlük anlayışının bir parçası yapar.