TYT FELSEFE
15–17. Yüzyıl Felsefesinde Öne Çıkan Problemler ve Görüşler Testi
Metni inceleyin ve uygun seçeneği işaretleyin.
Soru metinleri, seçenekler ve çözümler
Spinoza’yı yorumlayan bir öğrenci, insanın duygularını doğuran nedenleri bilmediğinde bu duyguların sürüklediği kararlar verebildiğini söyler. Nedenleri kavramanın daha etkin davranmaya katkıda bulunduğunu belirtir. Bu yorumla hangisi bağdaşmaz? A) Duyguların nedenleri araştırılabilir. B) Bir kişi nedenini bilmediği bir duygunun etkisinde kalabilir. C) Akla uygun davranmak insanı daha etkin kılabilir. D) Özgürlük, insanın koşullarını anlamasıyla ilişkilendirilebilir. E) Ahlaki değer, kişinin çevresindekilerin beklentilerini aynen benimsemesine bağlıdır. Doğru cevap: E Çözüm: Yorumun ölçütü toplumsal uyum değil, kişinin duygularının nedenlerini kavrayıp daha etkin davranabilmesidir. Bir kişi öfkesini doğal bir olay gibi inceler. Nedenlerini anlamaya çalışınca, kendisini öfkenin ilk tepkisine bırakmak yerine ne yapacağını düşünerek seçebilir. Bu örnek Spinoza’nın hangi düşüncesiyle örtüşür? A) Nedenleri akılla kavramak, tutkular karşısında daha etkin davranmayı mümkün kılar. B) Kişi nedenlerden kurtulmadıkça hiçbir şey anlayamaz. C) İnsan bir duyguyu hissedince nedenini de zorunlu olarak bilir. D) Özgürlük, duygulara her durumda hemen uymaktır. E) Ahlaki yaşam bütünüyle toplumsal onaya dayanır. Doğru cevap: A Çözüm: Duyguyu anlamak, kişinin yalnız onun etkisiyle tepki vermek yerine aklını kullanmasını sağlar. Bir filozof, insanın kendisini doğanın zorunlu ilişkilerinden ayıramayacağını söyler. Bununla birlikte bu ilişkileri kavrayan kişinin tutkuları karşısında daha bilinçli hareket edebileceğini savunur. Bu görüş özgürlüğü nasıl açıklar? A) Dış koşulların kişinin isteğine göre ortadan kalkması olarak B) İnsanın nedenlerini anlayarak daha etkin hareket etmesi olarak C) Bir kişinin hiçbir duygusunun olmaması olarak D) Bütün eylemlerin toplumca onaylanması olarak E) Bir davranışın rastlantıyla gerçekleşmesi olarak Doğru cevap: B Çözüm: Özgürlük burada nedensiz davranmak değil, belirleyici ilişkileri anlayıp daha etkin davranabilmektir.