TYT FELSEFE
15–17. Yüzyıl Felsefesinde Öne Çıkan Problemler ve Görüşler Testi
Metni inceleyin ve uygun seçeneği işaretleyin.
Soru metinleri, seçenekler ve çözümler
Descartes’ı inceleyen bir öğrenci, duyuların bazen yanıltabildiğini, matematikteki bazı ilişkilerin ise duyusal örneklere dayanmadan akılla kavranabildiğini söyler. Bu açıklama hangi görüşü destekler? A) Kesin bilgi yalnız tekrarlanan gözlemlerle sağlanır. B) Akıl kesin bilginin kaynağı olabilir. C) Doğuştan gelen hiçbir kavram yoktur. D) Duyular bütün durumlarda yanılmazdır. E) Bir yargının doğruluğu yalnız toplumsal onaya bağlıdır. Doğru cevap: B Çözüm: Akıl yoluyla kavranan ilişkilerin duyusal örneklerden bağımsız olması akılcılığın vurgusudur. Bir düşünür, kusurlu geometrik çizimler görülse bile kusursuz bir geometrik bağıntının akılla kavranabildiğini savunur. Düşünürün bu örneği kullanma amacı nedir? A) Bilginin ölçütünü çoğunluk saymak B) Matematiksel bilginin deney sayısıyla arttığını göstermek C) Bütün kavramların doğrudan duyumlardan türediğini savunmak D) Bazı kesin doğruların duyusal gözlemden bağımsız bilinebileceğini göstermek E) Geometrik biçimlerin tanımlanamayacağını söylemek Doğru cevap: D Çözüm: Çizim bir duyusal örnek olsa da bağıntının kesinliğini sağlayan şey akli kavrayıştır. Bir öğrenci, ‘Düşüncelerimizin tamamı duyusal izlenimlerin bir kopyasıdır.’ der. Descartesçı bir yorumcu, bazı açık ve seçik ilkelerin böyle bir kaynağa dayanmadığını belirtir. Yorumcu hangi kabulü savunmaktadır? A) Doğru bilgi için akıl yalnızca duyuları tekrarlayabilir. B) Düşünce, duyusal izlenimlerden bağımsız ilkeler içerebilir. C) Duyularla alınan her izlenim kesin bilgi verir. D) Kesinliğin tek ölçütü bilgiyi paylaşan kişi sayısıdır. E) Akıl, hiçbir konuda bilgi üretmez. Doğru cevap: B Çözüm: Descartesçı yaklaşım, aklın duyusal deneyimden türemeyen ilkelere sahip olabileceğini kabul eder.