TYT FELSEFE
15–17. Yüzyıl Felsefesinde Öne Çıkan Problemler ve Görüşler Testi
Metni inceleyin ve uygun seçeneği işaretleyin.
Soru metinleri, seçenekler ve çözümler
Bir araştırmacı, daha önce duyduğu bir söylentiye göre doğada ne göreceğini baştan belirler. Beklentisine uymayan örnekleri dikkate almaz. Bacon’ın yaklaşımını benimseyen arkadaşı bu tutumu eleştirir. Eleştirinin nedeni hangisidir? A) Önceden benimsenen kanıların araştırmayı yanıltabilmesi B) Doğa hakkında hiç gözlem yapılamaması C) Her duyusal gözlemin kendiliğinden doğru olması D) Bir görüşün çok kişi tarafından benimsenmesinin önemsiz olması E) Araştırmacının kesin sonuç vermesinin her durumda gerekli olması Doğru cevap: A Çözüm: Araştırmacı, gözlemleri kendi ön kabulünü doğrulayacak biçimde seçmektedir. Bir öğrenci, sevdiği bir açıklamanın doğru olduğunu düşünerek yalnız onu destekleyen örneklere bakar. Öğretmeni, bu durumda gerçekliğin değil kendi beklentisinin izini sürdüğünü söyler. Öğretmen doğru bilgiye ulaşmanın önünde neyi engel görür? A) Soruların gerekçeli biçimde sorulmasını B) Gözlemlerin tekrar edilmesini C) Önyargıların araştırmayı yönlendirmesini D) Bir kuramın yeni verilerle sınanmasını E) Karşıt örneklerin dikkate alınmasını Doğru cevap: C Çözüm: Öğrenci seçici davranarak önceden inandığı görüşü korur. Bu tutum yeni kanıtların değerlendirilmesini engeller. Bir düşünür, doğayı anlayabilmek için araştırmaya başlamadan önce kulaktan dolma kanılarımızı ve aceleyle vardığımız genellemeleri denetlememizi önerir. Baconcı yaklaşımda bu öneri neye yöneliktir? A) Doğal olayları deneyden bağımsız açıklamaya B) Bütün gelenekleri kanıt saymaya C) Araştırmayı yalnız matematiksel hesapla sınırlamaya D) Zihinsel önyargıların gözlem ve çıkarımları çarpıtmasını önlemeye E) Bir iddianın yararını onun kesinliğiyle özdeş saymaya Doğru cevap: D Çözüm: Öneri, Bacon’ın bilginin önünde engel saydığı alışılmış ama sınanmamış düşüncelere karşı dikkatli olmayı gerektirir.