TYT FELSEFE
15–17. Yüzyıl Felsefesinde Öne Çıkan Problemler ve Görüşler Testi
Metni inceleyin ve uygun seçeneği işaretleyin.
Soru metinleri, seçenekler ve çözümler
Bir filozof, bir geometri ispatında hangi öncülden hangi sonucun çıktığının açıkça izlenebildiğini söyler. Felsefede de bu biçimde düzenlenmiş bir yöntem kullanmak ister. Filozofun geometriyi örnek almasının temel gerekçesi nedir? A) Felsefi sorunları yalnızca şekil çizimine dönüştürmek B) Tartışılan her konunun sayısal olduğunu varsaymak C) İspatın dayanaklarını açık kılarak kesinliği hedeflemek D) Geometrinin geleneksel otorite tarafından benimsenmesi E) İlkeleri açıklamadan sonuca daha çabuk ulaşmak Doğru cevap: C Çözüm: Geometrik ispatta adımlar izlenebilir ve sonuç öncüllerden türetilir. Filozof bu yapıyı kesinlik arayışı için model alır. Descartes ve Spinoza gibi düşünürlerin matematikten esinlenen yöntemleri tartışılıyor. Bir öğrenci bu yöntemlerin, felsefi savları birbirine bağlı ve denetlenebilir adımlar hâlinde kurmayı amaçladığını söylüyor. Öğrenci matematikte hangi niteliği öne çıkarmaktadır? A) Bir önermenin ispat yoluyla sağlam biçimde temellendirilmesini B) İspatın kişisel beğeniye dayanmasını C) Karşıt sonuçların hiçbir ölçüt olmadan birlikte kabul edilmesini D) Her sonucun yalnızca gözlem sayısından çıkarılmasını E) Her kavramın gündelik alışkanlıkla tanımlanmasını Doğru cevap: A Çözüm: Öğrenci ispatın adımlarının izlenebilmesini vurgular. Bu yapı, sonucun gerekçesini açık kılar. Bir felsefi yöntemde tanımlar ve temel kabuller açıkça veriliyor, ardından sonraki önermeler bunlardan adım adım çıkarılıyor. Bu düzenlemenin matematiksel yöntemle ortak hedefi nedir? A) Gerekçeleri okurun sezgisine bırakmak B) Kavramların anlamını sürekli değiştirmek C) İtirazı düşünürün otoritesine başvurarak bitirmek D) Sonucun dayanaklardan nasıl çıktığını göstererek belirsizliği azaltmak E) Yalnızca benzetmelerle bir sonuca varmak Doğru cevap: D Çözüm: Tümdengelim adımlarının gösterilmesi, sonucun hangi dayanaklardan çıktığını ve çıkarımın denetlenebileceği noktaları açıklar.