TYT FELSEFE
18–19. Yüzyıl Felsefesinde Öne Çıkan Problemler ve Görüşler Testi
Metni inceleyin ve uygun seçeneği işaretleyin.
Soru metinleri, seçenekler ve çözümler
Bir yurttaş, bir düşüncenin yalnızca saygın bir makam tarafından dile getirildiği için benimsenmesine karşı çıkar. Gerekçelerin açıkça tartışılabilmesini ve herkesin kendi değerlendirmesini yapabilmesini savunur. Ona göre insan ancak bu yolla başkalarının kendisi adına düşünmesine olan bağımlılığını azaltır. Parçadaki yaklaşım, Aydınlanma hakkında hangi yargıyı destekler? A) Aydınlanma, kişinin kendi aklını kamusal tartışmada kullanmasıyla gelişir. B) Özgürlük, bütün düşüncelerin bir otorite tarafından belirlenmesini gerektirir. C) Bilgiye erişim için eleştiri ertelenmelidir. D) Geleneksel onay, bir görüşün doğruluğunun tek ölçütüdür. E) Kişisel kararlar gerekçe göstermeye elverişli değildir. Doğru cevap: A Çözüm: Yurttaş, başkasının yargısını hazır kabul etmek yerine kendi aklını ve açık tartışmayı kullanır. Bu, Aydınlanmanın akıl yoluyla düşünsel bağımsızlık idealine uyar. Bir öğretmen, öğrencilerine bir görüşün kaynağını ezberletmekle yetinmez. Görüşün gerekçelerini incelemelerini, buna itiraz geliştirmelerini ve sonuçlarını sınıf önünde savunmalarını ister. Böylece öğrenciler, kendilerine söyleneni tekrarlamak yerine yargılarını oluşturmayı öğrenirler. Bu örnek Aydınlanmanın hangi yönünü gösterir? A) Bilginin yalnız uzmanlardan alınabileceğini B) Özgür düşüncenin ortak tartışmayı engellediğini C) Geleneğin her durumda terk edilmesi gerektiğini D) Düşünsel özerkliğin aklı etkin ve eleştirel kullanmayı gerektirdiğini E) Doğru görüşün çoğunluğa uymakla belirlendiğini Doğru cevap: D Çözüm: Öğrenciler gerekçeleri kendileri inceler ve yargılarını savunur. Bu durum, aklı etkin kullanarak düşünsel özerklik kazanmayı örnekler. Bir yazar, insanların bazen yanlış yapmaktan korktukları için düşünme işini bir rehbere bıraktıklarını belirtir. Rehberin söylediklerini sorgulamadan kabul etmek rahat görünse de insanın kendi yargısını geliştirmesini engeller. Yazar, kamusal tartışmanın bu bağımlılığı aşmaya yardımcı olacağını düşünür. Bu düşünceden hangi sonuca ulaşılır? A) Bir rehberin varlığı araştırmayı her durumda gereksiz kılar. B) Düşünsel olgunluk, kişinin kendi aklıyla değerlendirme yapma cesareti göstermesini gerektirir. C) Kamusal tartışma ancak herkes aynı yargıya vardığında değerlidir. D) Otoriteye bağlılık, düşünsel bağımsızlığın yeterli koşuludur. E) Aklın özgürce kullanılması görüş ayrılıklarını olanaksız kılar. Doğru cevap: B Çözüm: Önerilen çıkış yolu, rehbere bağımlılığın yerini bağımsız yargının almasıdır. Parça görüş birliğini veya rehberlerden hiç yararlanmamayı şart koşmaz.