TYT FELSEFE
18–19. Yüzyıl Felsefesinde Öne Çıkan Problemler ve Görüşler Testi
Metni inceleyin ve uygun seçeneği işaretleyin.
Soru metinleri, seçenekler ve çözümler
Aydınlanma düşünürleri, bir inancın yalnızca eski bir otoriteye dayandığı için benimsenmesini eleştirerek akılcı incelemeyi öne çıkardı. Ardından Romantik yazarlar insanı yalnızca hesaplanabilir süreçlerle açıklamanın duygu ve yaratıcılığı göz ardı ettiğini savundu. Bu parçaya dayanarak hangisi söylenemez? A) Aydınlanma, otoriteye sorgulamadan bağlılığı eleştirmiştir. B) Romantik eleştirilerde duygu ve yaratıcılık önem taşır. C) Dönemler arasında insan anlayışı değişebilir. D) Romantizm insanı açıklamada akılcı hesaplamanın tek başına yeterli olduğunu savunmuştur. E) Akla verilen ağırlık daha sonra tartışma konusu olmuştur. Doğru cevap: D Çözüm: Romantik yazarların itirazı hesaplanabilir süreçleri tek açıklama saymayadır. Hesaplamayı tek başına yeterli görmeleri parçaya aykırıdır. Bir düşünce tarihçisi, Aydınlanmada bireyin görüşleri otoriteden bağımsız olarak sınamasının önemsendiğini anlatır. Ardından Romantik sanatçıların, soyut ilkelerle açıklanması güç olan özlem, korku ve coşku gibi yaşantılara eserlerinde geniş yer açtığını belirtir. Parçadan hangisi çıkarılamaz? A) Aydınlanma düşünsel bağımsızlığı önemsemiştir. B) Romantik sanatçılar özlem ve coşkuyu anlatımın dışında tutmuştur. C) Romantik sanatçılar kişisel yaşantıları işlemiştir. D) Düşünsel özgürlük ile duygusal anlatım farklı vurgulardır. E) Farklı düşünce hareketleri insan deneyiminin farklı yanlarını öne çıkarabilir. Doğru cevap: B Çözüm: Parça özlem ve coşkunun Romantik eserlerde yer aldığını belirtir. Bunların anlatım dışında tutulduğu söylenemez. Bir Aydınlanma düşünürü kişilerin devraldıkları yargıları aklın önünde sınamasını ister. Romantik bir sanatçı, doğaya yalnız ölçülecek bir nesne gibi bakmanın onun insanda uyandırdığı hayreti açıklamadığını belirtir. İki yaklaşım da dönemindeki baskın bakışa itiraz eder. Bu parçada anlatılanlara göre hangisi ileri sürülemez? A) Akıl yoluyla sorgulama Aydınlanmada önem taşır. B) Romantik bakış doğayla kurulan duygusal ilişkiyi dikkate alır. C) Egemen düşünme biçimleri tartışmaya açılabilir. D) Her iki yaklaşım da baskın bakışa yönelik eleştiri taşır. E) Romantik sanatçı doğaya ilişkin duygusal deneyimi açıklamanın dışında bırakır. Doğru cevap: E Çözüm: Sanatçı, doğanın insanda uyandırdığı hayretin dikkate alınmasını ister. Duygusal deneyimi dışladığı yargısı parçayla bağdaşmaz.