TYT FELSEFE
18–19. Yüzyıl Felsefesinde Öne Çıkan Problemler ve Görüşler Testi
Metni inceleyin ve uygun seçeneği işaretleyin.
Soru metinleri, seçenekler ve çözümler
Bir düşünür, toplumu anlamak için olguların gözlenmesini ve bu olgular arasındaki düzenli ilişkilerin incelenmesini ister. Sınanamayan ilk nedenlere dayalı açıklamaları bilgi saymaz. Ona göre toplumsal düzenlemeler de bu yolla edinilen bilgiye dayanabilir. Bu anlayışın felsefeye etkisi hakkında hangisi söylenebilir? A) Metafizik açıklamaların belirleyiciliği artar. B) İnanç, toplumu incelemenin tek ölçütü olur. C) Bilimsel yöntem felsefi araştırma için de başlıca ölçüt hâline gelir. D) Olgusal açıklamalar felsefenin dışına çıkarılır. E) Felsefenin bütün sorunları kişisel beğeniye bırakılır. Doğru cevap: C Çözüm: Düşünür açıklamaları gözlem ve olgusal düzenliliklerle sınar. Bu tutum bilimsel yöntemi, toplumsal ve felsefi sorunların ele alınışında öne çıkarır. Pozitivist bir araştırmacı, toplumdaki değişimleri görünmeyen amaçlarla açıklamayı bırakıp nüfus, eğitim ve çalışma koşullarıyla ilgili gözlenebilir verilere yönelir. Ona göre güvenilir bir açıklama bu veriler arasında sınanabilir ilişkiler kurmalıdır. Bu görüşten felsefi düşünce hakkında hangi sonuca ulaşılır? A) Felsefi açıklamada bilimsel araştırmanın ölçütleri öncelik kazanır. B) Felsefe, olguları açıklarken yalnız dinsel kabullerden yararlanır. C) Metafizik ilkeler, gözlem sonuçlarından daha güvenilirdir. D) Açıklamanın geçerliliği yalnız filozofun kişisel sezgisine bağlıdır. E) Toplumsal olgular arasındaki düzenlilikler inceleme dışı bırakılır. Doğru cevap: A Çözüm: Araştırmacı bir açıklamanın sınanabilir verilerle desteklenmesini ister. Bu yaklaşım felsefi açıklamayı bilimsel araştırmanın ölçütlerine yaklaştırır. Bir düşünür, bir kentin yoksulluk sorununu açıklarken önce iş imkânları ve eğitim verilerini karşılaştırmayı önerir. Doğruluğu denetlenemeyen açıklamaları bilgi dışında tutar. Felsefi tartışmaların da bu tutumdan yararlanabileceğini savunur. Bu parçada hangi yönelim öne çıkmaktadır? A) Gözlem yerine geleneksel otoriteye bağlanmak B) Toplumsal sorunlara açıklama getirmekten vazgeçmek C) Bilimsel sonuçların felsefede kullanılamayacağını savunmak D) Felsefi sorunları ele alırken olgusal ve sınanabilir açıklamalara ağırlık vermek E) Denetlenemeyen açıklamaları bilginin temeli saymak Doğru cevap: D Çözüm: Düşünür önce olguları incelemeyi, sonra denetlenebilir bir açıklama geliştirmeyi önerir. Bu tutumu felsefi tartışmaya da taşır.