TYT FELSEFE
18–19. Yüzyıl Felsefesinde Öne Çıkan Problemler ve Görüşler Testi
Metni inceleyin ve uygun seçeneği işaretleyin.
Soru metinleri, seçenekler ve çözümler
Comte’un ayrımında teolojik açıklamalar doğaüstü faillerden, metafizik açıklamalar soyut güçlerden, pozitif açıklamalar ise gözlenebilir ilişkilerden hareket eder. I. Teolojik aşama: Fırtınayı atmosfer basıncındaki farkla açıklamak. II. Metafizik aşama: Büyümeyi gözlenemeyen bir yaşama ilkesiyle açıklamak. III. Pozitif aşama: Bir topluluğun salgını doğaüstü bir cezayla açıklaması. Hangi örnek doğru aşamayla eşleştirilmiştir? A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II D) Yalnız III E) II ve III Doğru cevap: B Çözüm: I ölçülebilir olgulara dayandığından pozitiftir. II soyut bir ilkeye başvurduğu için metafiziktir. III doğaüstü fail içerdiğinden teolojiktir. Bir tarihçi üç farklı açıklama biçimini karşılaştırır. Teolojik açıklama doğaüstü fail, metafizik açıklama soyut öz, pozitif açıklama gözlenen düzenlilik arar. I. Pozitif aşama: Nehrin taşmasını uzun süreli yağış ölçümleriyle açıklamak. II. Teolojik aşama: Cismin hareketini maddede bulunduğu varsayılan soyut hareket özüyle açıklamak. III. Metafizik aşama: Gök gürültüsünü bir tanrının öfkesine bağlamak. Hangi eşleştirme doğrudur? A) Yalnız II B) Yalnız III C) I ve II D) Yalnız I E) II ve III Doğru cevap: D Çözüm: Yağış ölçümleri gözlenebilir olduğundan I pozitiftir. Soyut hareket özü metafizik, tanrıya başvuru ise teolojik açıklamaya girer. Comte’a göre doğaüstü güçlerle açıklama teolojik, soyut ilkelerle açıklama metafizik, olguların gözlenebilir ilişkileriyle açıklama pozitif aşamaya aittir. I. Metafizik aşama: Gök olaylarını bir tanrının buyruğuyla açıklamak. II. Pozitif aşama: Buzun erimesini sıcaklık ve süre ölçümleriyle açıklamak. III. Teolojik aşama: Taşın düşmesini maddede saklı bir yönelme özüyle açıklamak. Hangi örnek doğru sınıflandırılmıştır? A) I ve II B) II ve III C) Yalnız III D) Yalnız I E) Yalnız II Doğru cevap: E Çözüm: Ölçümlerle kurulan II. açıklama pozitiftir. I doğaüstü faile, III soyut öze başvurur ve yanlış sınıflandırılmıştır.