TYT FELSEFE
18–19. Yüzyıl Felsefesinde Öne Çıkan Problemler ve Görüşler Testi
Metni inceleyin ve uygun seçeneği işaretleyin.
Soru metinleri, seçenekler ve çözümler
Bir kişi, kendisine güvenilen bir bilgiyi açıklamanın yarar sağlayacağını bilir. Yine de verdiği sözü tutmanın bir yükümlülük olduğunu düşündüğü için bilgiyi açıklamaz. Kant açısından eylemin ahlaki değerini sağlayan gerekçe hangisidir? A) Eylemden haz duyması B) Kişisel çıkarını artırması C) Sözüne bağlı kalmayı bir ödev olarak görmesi D) Herkesin eylemini övmesi E) Eylemin alışkanlık hâline gelmesi Doğru cevap: C Çözüm: Kantçı yaklaşımda ahlaki değer, kişinin yükümlülükten dolayı eylemesinde aranır. Bir düşünür, bir davranışın ahlaki değerini değerlendirmek için o davranışın kişiye ne kadar mutluluk sağladığına değil, onu hangi ilkeye dayanarak seçtiğine bakar. Bu yaklaşımın temelindeki düşünce hangisidir? A) Ahlaki değer, ödevden dolayı eylemeyi gerektirir. B) En çok haz veren davranış doğrudur. C) Doğru eylem yalnız toplumun onayladığı eylemdir. D) Ahlaki ilkeler her kişiye göre değişir. E) Bir eylemin niyeti önemsizdir. Doğru cevap: A Çözüm: Kant için eylemin ahlaki değeri, kişisel mutluluk beklentisinden bağımsız biçimde ödevi yerine getirme niyetine bağlıdır. Bir öğrenci bulduğu parayı övgü beklediği için, bir başkası ise paranın sahibine teslim edilmesi gerektiğini düşündüğü için iade eder. Kant açısından bu eylemler nasıl ayrılır? A) İki eylemin sonucu aynı olduğundan gerekçeleri de aynıdır. B) Yalnız övgü bekleyen kişi ödev bilinciyle davranmıştır. C) Övgü beklentisi, eylemi kendiliğinden daha ahlaki kılar. D) İkinci kişi eylemi bir yükümlülük olarak görüp ödevden dolayı yapmıştır. E) İki eylem de niyetten bağımsız olarak değerlendirilmelidir. Doğru cevap: D Çözüm: Her iki davranış aynı sonucu verebilir. İkincisinin ahlaki dayanağı övgü beklentisi değil, yükümlülüğü yerine getirmektir.