TYT FELSEFE
18-19. Yüzyıl Felsefesinde Öne Çıkan Problemler ve Görüşler Testi
Metni inceleyin ve uygun seçeneği işaretleyin.
Soru metinleri, seçenekler ve çözümler
Bir kentte, yurttaşların kendileri hakkında alınan kararları sadece yetkililerin açıklamalarından öğrenmesi beklenir. Bir düşünür, yurttaşların bu açıklamaların gerekçelerini kendi akıllarıyla sınayabilecekleri ve eleştirilerini açıkça dile getirebilecekleri bir ortamı savunur. Bu düşünürün tutumu Aydınlanma’nın hangi ilkesini örnekler? A) Aklı başkasının vesayeti olmadan ve kamusal olarak kullanma B) Bir kurumun sözüne sırf yetkili olduğu için güvenme C) Bilgiyi yalnızca ayrıcalıklı kişilere açma D) Bir düşüncenin doğruluğunu yaygınlığına göre belirleme E) Eleştirel sorular yerine alışkanlıkları sürdürme Doğru cevap: A Çözüm: Düşünür, yurttaşların kendileri adına düşünmesini ve gerekçelerini kamusal tartışmaya açmasını ister. Bir öğretmen, öğrencilerine bir görüşün kendisinin görüşü olduğu için doğru sayılamayacağını söyler. Her öğrencinin gerekçeleri incelemesini, vardığı sonucu açıklamasını ve gerekirse öğretmenin görüşüne itiraz etmesini ister. Bu yaklaşım Kant’ın Aydınlanma anlayışındaki hangi tutuma uygundur? A) Yargıyı otoritenin kararına bırakmaya B) Kendi aklını kullanma cesareti göstermeye C) Geleneği doğruluğun tek ölçütü saymaya D) Açık tartışmayı bilgiye engel görmeye E) Bir iddiayı sırf yararlı olduğu için benimsemeye Doğru cevap: B Çözüm: Öğretmen, otoriteye dayanmak yerine kişinin kendi aklıyla gerekçeleri değerlendirmesini ve yargısını açıklamasını destekler. Bir yazar, okuyucuların hazır görüşleri tekrar etmesini başarı saymaz. Okurların bir iddiayı kendilerinin değerlendirmesini ve vardıkları sonucu kamusal eleştiriye açık biçimde savunmasını ister. Bu çağrı hangi yargıyla örtüşür? A) İnsanlar kendileri hakkında düşünme yetkisini uzmanlara bırakmalıdır. B) Eleştiri arttıkça insan düşünsel bağımsızlığını kaybeder. C) İnsan, aklını bağımsız kullanıp görüşlerini açıkça tartışarak düşünsel özgürlüğünü geliştirir. D) Bir düşünce ancak geçmişten aktarıldığında geçerlidir. E) Kamusal tartışmanın amacı her görüşü aynılaştırmaktır. Doğru cevap: C Çözüm: Çağrı, düşünsel bağımsızlığı kişisel akıl yürütme ve kamusal eleştiriyle ilişkilendirir.