TYT FELSEFE
18-19. Yüzyıl Felsefesinde Öne Çıkan Problemler ve Görüşler Testi
Metni inceleyin ve uygun seçeneği işaretleyin.
Soru metinleri, seçenekler ve çözümler
Bir kişi, koridorda kimse yokken bir cüzdan bulur ve onu sahibine iade eder. Övgü veya karşılık beklemez. Başkasının malını sahibine vermeyi bir ödev saydığı için böyle davranır. Kant’ın anlayışına göre bu eylemin ahlaki değerinin dayanağı hangisidir? A) Eylemden haz alınması B) Davranışın kârlı olması C) Ödeve saygıyla ve çıkar beklemeden yapılması D) Çevrede çoğunluğun aynı davranışı seçmesi E) Sonucun kişi için yararlı olması Doğru cevap: C Çözüm: Kantçı değerlendirmede belirleyici olan, eylemin çıkar için değil ödevden dolayı yapılmasıdır. İki kişi iş yerinde doğru bir rapor hazırlar. Biri denetimden ceza almamak, diğeri gerçeği söylemeyi herkes için geçerli bir ödev saydığı için böyle davranır. İkinci davranışı Kantçı açıdan ahlaki kılan nedir? A) İş yerinin maddi kazancını artırması B) Olası bir cezayı önlemesi C) Çevrenin onayını kazanması D) Bir çıkar koşuluna bağlanmadan ödev gereği yapılması E) Kişiye en yüksek hazzı sağlaması Doğru cevap: D Çözüm: İkinci kişi, dışsal bir ödül veya ceza nedeniyle değil ahlaki ilkeye saygıyla davranır. Bir öğrenci, bir arkadaşına yardım ederken karşılık görme ihtimalini hesaba katmadığını, yardımı durumdaki sorumluluğu olarak gördüğünü söyler. Bu örnek hangi düşünceyi destekler? A) Her yararlı sonuç ahlaki değer için yeterlidir. B) Ahlakın tek amacı hazdır. C) Eylemin değerini çoğunluk belirler. D) Eylem yalnızca ceza korkusuyla ahlaki olur. E) Ahlaki eylem, kişisel kazanç beklentisi olmadan ödevden dolayı yapılabilir. Doğru cevap: E Çözüm: Öğrenci, yardımın doğuracağı karşılığa değil, kendi ahlaki sorumluluğuna dayanır.