TYT FELSEFE
18–19. Yüzyıl Felsefesinde Öne Çıkan Problemler ve Görüşler Testi
Metni inceleyin ve uygun seçeneği işaretleyin.
Soru metinleri, seçenekler ve çözümler
Bir Aydınlanma düşünürü, yıllardır öğretilen bir bilginin sırf eski olduğu için güvenilir sayılamayacağını savunur. Bilginin dayanaklarının serbestçe tartışılmasını ister. Bu görüşe aşağıdakilerden hangisi aykırıdır? A) Yerleşik iddiaların eleştiriye açılması B) İnsanların akıl yürütme yetilerini kullanması C) Düşünsel otoritenin gerekçe göstermesinin istenmesi D) Bir düşüncenin yaşama etkilerinin tartışılması E) Doğru sayılan öğretilerin sorgulanmadan yeni kuşaklara aktarılması Doğru cevap: E Çözüm: Aydınlanmacı tutumda bir kabulün yaşı veya otoritesi, onu eleştiriden muaf kılmaz. Bir okulda öğrenciye önceki kuşaklardan aktarılan bir açıklamayı öğrenmesi, ardından dayanaklarını araştırması ve gerekirse yeniden düşünmesi öğretiliyor. Bu uygulama Aydınlanma düşüncesinin hangi yönünü örnekler? A) Geleneksel kabullerin bağımsız akılla eleştirel biçimde değerlendirilmesini B) Bütün eski görüşlerin içerikleri incelenmeden reddedilmesini C) Bilgilerin otoritenin kararıyla doğrulanmasını D) Araştırmanın hazır cevaplarla sınırlandırılmasını E) İnsanın düşünsel yetilerinden kuşku duyduğu için soru sormamasını Doğru cevap: A Çözüm: Öğrenci görüşü sırf aktarıldığı için doğru kabul etmez. Dayanaklarını kendi aklıyla inceleyebilir. Bir seminerde katılımcılar, bir kurumun alışılmış uygulamalarını gözden geçiriyor. Uygulamaların amaçlarını, sonuçlarını ve dayandıkları ilkeleri açıkça tartışıyorlar. Bu örnekte Aydınlanmanın hangi yönü öne çıkmaktadır? A) Geçmişte benimsenen her kuralı değişmez sayması B) Sorgulamayı yalnızca geçmiş metinlerin biçimine yöneltmesi C) Hakikati yalnızca kişisel beğeniyle belirlemesi D) Akıl ve eleştiri yoluyla toplumsal uygulamaların yeniden değerlendirilebilmesi E) Yeni düşüncelerin aktarılmasını bütünüyle yasaklaması Doğru cevap: D Çözüm: Eleştirel akıl yürütme yalnızca bilgiye ilişkin soyut tartışmalara değil, kurumların gündelik uygulamalarına da yöneltilir.