TYT FELSEFE
18–19. Yüzyıl Felsefesinde Öne Çıkan Problemler ve Görüşler Testi
Metni inceleyin ve uygun seçeneği işaretleyin.
Soru metinleri, seçenekler ve çözümler
Kant’ın ahlak görüşünü anlatan bir öğretmen, kişinin bir ilkeyi herkes için geçerli olabilecek biçimde akılla değerlendirmesi gerektiğini söylüyor. Bir davranışın değerini sırf kazandırdığı sonuca göre belirlemiyor. Bu anlatıma aşağıdakilerden hangisi aykırıdır? A) Ahlaki bir ilke evrensellik bakımından değerlendirilebilir. B) Bir kişi, yalnızca kişisel isteğini ahlak yasası olarak kabul edemez. C) Akıl, ahlaki yasanın belirlenmesinde rol oynar. D) Eylemin ahlaki değerini tek başına yararlı sonucu belirler. E) Bir ilkenin bağlayıcılığı kişisel çıkara indirgenemez. Doğru cevap: D Çözüm: Örnek aklın ve evrenselleştirmenin önemini vurgular. Yararlı sonuç tek ahlaki ölçüt sayılmaz. Bir kişi çıkarına olduğu zaman verdiği sözleri tutmayabileceğini savunuyor. Bir Kant yorumcusu, bu davranışın temelindeki kuralın herkes için geçerli bir yasa olarak istenip istenemeyeceğini soruyor. Yorumcunun temel ölçütü nedir? A) Eylemin sağladığı maddi kazanç B) Bir kişinin bu davranışı kaç kez yaptığı C) Kuralın akıl yoluyla evrensel bir ilke olarak benimsenebilirliği D) Kuralı benimseyen arkadaş sayısı E) Eylemin sonunda ortaya çıkan beğeni Doğru cevap: C Çözüm: Soru kişisel kazançtan önce, kişinin dayandığı ilkenin herkes için yasa olarak kabul edilip edilemeyeceğini inceler. Bir öğrenci, Kant’ın ahlaki özerklik düşüncesini “Herkes istediği kuralı kendisi için ahlak yasası yapabilir.” diye açıklıyor. Hangi düzeltme bu açıklamayı uygun hâle getirir? A) Özerklik, kişinin her isteğini evrensel saymasını gerektirir. B) Ahlak yasası yalnızca çoğunluğun oyu ile oluşur. C) Ahlaki düşünme ancak dışarıdan emir verildiğinde mümkündür. D) Ahlak yasası davranışın ekonomik sonucuna indirgenir. E) Özerklik, kişisel keyiften bağımsız olarak aklın evrensel ilkesine göre davranabilmektir. Doğru cevap: E Çözüm: Kant’ta özerklik, rastgele kural seçmek değil, aklın verebildiği evrensel ahlak yasasına göre davranmaktır.