TYT FELSEFE
18–19. Yüzyıl Felsefesinde Öne Çıkan Problemler ve Görüşler Testi
Metni inceleyin ve uygun seçeneği işaretleyin.
Soru metinleri, seçenekler ve çözümler
Kant’ın ödev anlayışını tartışan bir öğretmen, aynı davranışın farklı amaçlarla yapılabileceğini ve ahlaki değer bakımından eylemin ilkesine bakılması gerektiğini söylüyor. Aşağıdakilerden hangisi bir davranışı ödev olduğu için yapmaya örnektir? A) Birine yardım etmek, çünkü daha sonra karşılık alınacaktır. B) Kurala uymak, çünkü diğerleri ceza verebilir. C) Sözünü tutmak, çünkü verilen sözü tutmayı herkes için bağlayıcı bir ödev saymaktadır. D) Doğruyu söylemek, çünkü o gün bununla ün kazanacaktır. E) Adil paylaşmak, çünkü pazarlıkta daha çok pay alacaktır. Doğru cevap: C Çözüm: Kişi sözünü beklenen bir çıkar için değil, ilkenin bağlayıcılığını kabul ettiği için tutar. Bir öğrenci, bulduğu parayı geri vermenin en doğru seçim olduğunu düşünüyor. Arkadaşı bu davranışı yalnızca ödül getirecekse değerli buluyor. Kantçı değerlendirme için ilk öğrenci hangi gerekçeyi öne sürmelidir? A) Paranın geri verilmesinin kendisine bir hediye kazandıracağını B) Başkalarının kararını takdir edeceğini C) Hiç kimsenin sonucu öğrenemeyeceğini D) Bu olayın uzun süre hatırlanmayacağını E) Başkasına ait olanı sahiplenmemenin herkes için savunulabilecek bir ilke olduğunu Doğru cevap: E Çözüm: Kantçı değerlendirmede belirleyici olan ödül değil, davranışın dayandığı ilkenin evrensel biçimde benimsenebilir olmasıdır. İki kişi yalan söylemekten kaçınıyor. Biri yaptırım korkusuyla, diğeri dürüstlüğü bir ödev olarak gördüğü için böyle davranıyor. Kant’a göre bu iki eylemi ahlaki değer açısından ayıran nedir? A) Eylemin hangi ilke ve amaçla yapıldığı B) Eylemin aynı görünür sonucu doğurması C) Eylemin gerçekleştiği saat D) Eylemi yapanların kaç kişi olduğu E) Davranışın bir dış gözlemci tarafından fark edilmesi Doğru cevap: A Çözüm: Görünür davranış aynıdır. Ahlaki değer bakımından fark, birinin ödevden, diğerinin sonuç korkusundan hareket etmesidir.