Seçeneğinizi işaretleyin; cevabı ve çözümü inceleyin.
Soru 1
Bir insanın başkasına destek vermesi, aralarında kurulacak ilişkinin bütün geleceğini yönetebileceği anlamına gelmez. Destek verdiği kişi onun beklentilerine uymayabilir; ortak çalışmalar beklenmedik olaylarla yarıda kalabilir. Böyle bir durumda ahlaki duyarlılığını koruyan kişi, her yeni ilişki için eksiksiz bir güvence aramaz. Kime, nasıl yardım edeceğini düşünürken yaşayabileceği hayal kırıklığını da hesaba katar; bu ihtimalin varlığı, başkalarını önemsemeye yönelik bütün çabasını sona erdirmez.
Bu parçadan aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir?
Doğru cevap: D
Parçada kişi, ilişkinin sonucunu bütünüyle denetleyemediği ve hayal kırıklığı yaşayabileceği hâlde başkalarını önemsemeyi sürdürür. Bu, ahlaki duyarlılığın karşılık güvencesi olmadan da korunabileceğini gösterir. Toplumsal takdirin ölçüt olması, kişisel mutluluğun her durumda öncelenmesi, tüm risklerden uzaklaşma veya sonuçların eksiksiz denetimi savunulmamaktadır.
Soru 2
Bir oyunun kahramanı, zor durumdaki komşularına yardım etmek için emek verir. Onun haberdar olmadığı gelişmeler bu çabanın beklenen rahatlamayı sağlamasını engeller. Oyunu izleyenler kahramanın uğradığı başarısızlığa üzülürken, gösterdiği özeni ve sorumluluğu değerli bulmayı sürdürür. Bu değerlendirme, insanın başkasının iyiliğini gözetmesinin onu rastlantılardan korumadığını ve beklenen sonucun gerçekleşmemesinin ahlaki çabayı kendiliğinden değersizleştirmediğini görünür kılar.
Bu parçada iyilikle ilgili vurgulanan düşünce aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: A
İzleyiciler başarısızlığa üzülseler de kahramanın gösterdiği özeni değerli bulur. Parça, sonuç üzerindeki denetimimizin sınırlılığını ve olumsuz bir sonucun ahlaki çabayı otomatik olarak değersizleştirmeyeceğini vurgular. Başarıyı tek ölçüt sayma, ilişkilerden çekilme, teknik kesinlik veya duygusal etkilenmezlik sonuçları desteklenmez. Buradan niyetin ahlakın tek ölçütü olduğu sonucu da çıkarılmamalıdır.
Soru 3
Dostluk ve dayanışma, insanın iyi yaşamında değer verdiği ilişkilerdendir. Bu ilişkilerde karşıdakinin özgürlüğü ve geleceğin açıklığı nedeniyle tam bir güvence bulunmaz. Birinin sözünü tutacağına inanmak, onun sözünden dönebilmesi ihtimalini de taşır. Kendisine acı verebilecek bütün bağları ortadan kaldıran kişi, birlikte yaşamanın sunduğu anlamı da yitirebilir. Bu yüzden iyi yaşamı ararken değerlendirmemiz gereken şeylerden biri, hangi değerli bağlar uğruna incinebilir olmayı kabul edeceğimizdir.
Bu parçanın savunduğu görüş aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: C
Parça, dostluk ve dayanışma gibi değerli ilişkilerin tam güvence taşımadığını ve bu bağların incinme olasılığıyla birlikte kabul edilebileceğini savunur. Acı çekmek kendi başına iyiliğin kanıtı sayılmamış; riskleri düşünmek dışlanmamış, aksine hangi bağlar için risk alınacağının değerlendirilmesi istenmiştir. Belirsizlik ahlaki tercihi anlamsızlaştıran bir engel olarak görülmez.