TYT FELSEFE
Ahlak Felsefesinde Özgürlük ve Sorumluluk Testi
Metni inceleyin ve uygun seçeneği işaretleyin.
Soru metinleri, seçenekler ve çözümler
Bir düşünür, bir eylemin ahlaki değerlendirmeye konu olabilmesi için kişinin önünde seçenekler bulunması ve bunlardan birini bilinçle seçebilmesi gerektiğini savunur. Düşünmeden gerçekleşen refleksi bu türden bir seçim saymaz. Hangisi bu görüşe göre ahlaki değerlendirmeye konu olabilir? A) Parlak ışıkta göz bebeğinin küçülmesi B) Ani bir gürültü karşısında irkilmek C) Soğukta istemsizce titremek D) Bulduğu cüzdanı sahibine ulaştırmaya bilinçli olarak karar vermek E) Göze toz kaçtığında göz kırpmak Doğru cevap: D Çözüm: Cüzdanı sahibine ulaştırmak, kişinin başka türlü davranabileceği bir durumda yaptığı bilinçli seçimdir. Bir öğrenci, ‘Bir davranışın yararlı sonuç vermesi, davranışı gerçekleştirenin ahlaki sorumluluğunu belirlemek için tek başına yeterli değildir.’ der. Bunun için kişinin eylemi seçip seçmediğine bakılması gerektiğini ekler. Öğrenci ahlaki sorumluluğun hangi koşulunu vurgular? A) Davranışın her toplumda yaygın olmasını B) Eylemin bilinçli bir tercihe dayanmasını C) Sonucun önceden kesin bilinmesini D) Eylemin alışkanlığa dönüşmesini E) Davranışın fiziksel olarak ölçülmesini Doğru cevap: B Çözüm: Öğrenci, sonuçtan ayrı olarak kişinin özgür ve bilinçli seçiminin bulunmasını aramaktadır. İki kişi bir arkadaşına yardım eder. Birincisi ne yaptığını ve başka türlü davranabileceğini bilerek yardım etmeyi seçer. İkincisinin yardımı, ne yaptığının farkında olmadığı sırada gerçekleşen istemsiz bir harekettir. Bu iki davranışın ahlaki sorumluluk bakımından farkı nedir? A) İlk davranış bilinçli tercihe, ikincisi istemsiz harekete dayanır. B) İlk davranış sadece sonucu nedeniyle ahlaki sayılır. C) İkinci davranış daha kısa sürdüğü için ahlakidir. D) İki davranış da aynı sonucu doğurduğu için her bakımdan eşdeğerdir. E) İkinci davranışın gerçekleşmesi, birincinin özgürce seçilmesini engeller. Doğru cevap: A Çözüm: Parçadaki fark, yardımın ortaya çıkması değil, davranışı yapan kişinin onu bilinçli olarak seçmesidir.