TYT FELSEFE
Ahlak Felsefesinde Özgürlük ve Sorumluluk Testi
Metni inceleyin ve uygun seçeneği işaretleyin.
Soru metinleri, seçenekler ve çözümler
Bir öğretmen, öğrencilerin hazır yargıları benimsemek yerine bilgi edinerek ve kendi davranışlarının nedenlerini düşünerek daha bağımsız karar verebileceklerini savunur. Otodeterminizm açısından bu görüşün vurgusu hangisidir? A) Bireyin aklını ve kişiliğini geliştirerek özgürleşebileceği B) İnsanın önceden yazılmış bir kadere bağlı olduğu C) Kararları yalnız toplumsal çevrenin belirlediği D) Özgürlüğün hiçbir koşul altında değişmediği E) İnsanın yalnız rastgele seçim yaptığında özgür olduğu Doğru cevap: A Çözüm: Kişi kendi düşünme gücünü ve kişiliğini geliştirerek davranışlarına yön verebilir. Aynı çevrede yetişen iki kişi farklı biçimde karar verir. İlki önüne gelen önerileri incelemeden benimser. İkincisi gerekçeleri tartar, kendi amaçlarıyla karşılaştırır ve seçimini bu değerlendirmeye göre yapar. Bu örnek otodeterminizmle ilişkilendirildiğinde hangi sonuca varılır? A) Aynı çevrede herkes aynı ölçüde özgür olmak zorundadır. B) Özgürlük yalnız dış engellerin yokluğundan ibarettir. C) Bireyin kendi kararlarını biçimlendirme kapasitesi özgürlük açısından önemlidir. D) Özgür olmak için bütün koşulları değiştirmek gerekir. E) Düşünerek davranmak, seçim yapmayı imkânsızlaştırır. Doğru cevap: C Çözüm: İkinci kişi kararını gerekçeler ve amaçlarla biçimlendirir. Bu, kendi kendini belirleme kapasitesidir. Bir düşünür, kişinin özgürlüğünü dışarıdan bir armağan gibi görmez. Ona göre kişi bilgisini, muhakemesini ve iradesini geliştirdiğinde davranışlarına daha çok kendisi yön verebilir. Bu yaklaşımın özgürlük için ölçüt aldığı nedir? A) Kişinin her zaman aynı davranışı tekrarlaması B) Kişinin benimsediği kararların topluma uyması C) Doğal nedenlerin tamamen ortadan kalkması D) Bireyin özdenetim ve düşünme yetisini geliştirmesi E) Kişinin hiçbir gerekçe olmadan seçim yapması Doğru cevap: D Çözüm: Parça, özgürlüğü kişinin kendisini geliştirip kendi eylemlerini yönetebilmesine bağlar.