TYT FELSEFE
Ahlak Felsefesinde Özgürlük ve Sorumluluk Testi
Metni inceleyin ve uygun seçeneği işaretleyin.
Soru metinleri, seçenekler ve çözümler
Bir düşünür, aynı geçmiş ve aynı doğa yasaları altında farklı iki geleceğin gerçekleşemeyeceğini savunur. İnsanların düşünme ve karar verme süreçlerini de bu nedensel düzenin içinde ele alır. Bu görüşten hangisi çıkar? A) İnsan kararları önceki nedenlerden bağımsızdır. B) İnsan eylemleri de önceki koşulların belirlediği olaylar arasındadır. C) Gelecekteki her olayın gerçekleşeceği insan tarafından bilinebilir. D) Doğa yasaları yalnız insan kararlarıyla oluşur. E) Geçmişin olaylar üzerinde etkisi yoktur. Doğru cevap: B Çözüm: Düşünür, insanın kararlarını diğer olaylar gibi nedensel düzenin içine yerleştirir. Bir filozof, insan davranışlarının önceki koşullar tarafından zorunlu biçimde belirlendiğini ve ahlaki sorumluluğun ancak aynı koşullarda başka türlü davranabilmekle mümkün olduğunu savunur. Filozofun iki kabulü birlikte düşünüldüğünde hangi sonuca varılır? A) Kişi her davranışından ahlaken sorumludur. B) Önceki koşullar ahlaki seçimleri etkilemez. C) Aynı koşullarda başka türlü davranamayan kişi bu ölçüte göre sorumlu tutulamaz. D) Eylemler doğadaki nedensel düzenin dışındadır. E) Ahlaki sorumluluk için hiçbir koşul aranmaz. Doğru cevap: C Çözüm: Filozofun sorumluluk için aradığı alternatif davranma olanağı, katı belirlenim kabulüyle sağlanamaz. Bir öğrenci, ‘Bir olayın nedenini bilmemem, o olayın nedensiz olduğunu göstermez.’ der. Ardından insanın kararlarını da bu ilkeyle ele alan determinist bir açıklama önerir. Öğrencinin açıklamasıyla uyumlu olan yargı hangisidir? A) Nedenleri bilinmeyen bütün eylemler özgürdür. B) İnsan eylemlerinde hiçbir neden bulunmaz. C) Bilinçli kararlar doğadaki olaylardan tümüyle kopuktur. D) Yalnızca gözlenebilen olayların nedenleri vardır. E) Kararın nedenlerini bilmesek de karar önceki koşullarla belirlenmiş olabilir. Doğru cevap: E Çözüm: Bir eylemin nedenlerini bilmemek, determinist görüş açısından nedenlerin bulunmadığı anlamına gelmez.