TYT FELSEFE
Ahlak Felsefesinde Özgürlük ve Sorumluluk Testi
Metni inceleyin ve uygun seçeneği işaretleyin.
Soru metinleri, seçenekler ve çözümler
Bir genç iki kişinin tavsiyeleri arasında kalır. Sartre’a göre tavsiyelerden hangisini izleyeceğine karar verdiğinde, o tavsiyeye kendisi için belirleyici bir anlam yüklemiş olur. Bu durumda sorumluluk kime aittir? A) Yalnız ilk tavsiyeyi veren kişiye B) Kararı veren kişiye C) En yaygın görüşü savunan gruba D) Tavsiyenin ilk dile getirildiği kuruma E) Karar sürecini gözlemleyen kişiye Doğru cevap: B Çözüm: Tavsiyeyi benimsemek de bir seçimdir. Sartre açısından kararın sorumluluğu seçimi yapan kişiye aittir. Bir kişi bir gelenek, bir arkadaşının öğüdü ve kendi beklentileri arasında karar vermek zorundadır. Bir filozof, bu işaretlerin hiç birinin tek başına davranışı belirleyemeyeceğini, kişinin onları yorumlayıp ne yapacağını kendisinin seçtiğini söyler. Bu yaklaşım hangi yargıyı destekler? A) İnsan yalnız geçmişten gelen hazır kuralları uygular. B) İnsan kararlarının sorumluluğunu rehberlik edenlere bırakabilir. C) İnsan hiçbir yorum yapmadan en doğru tercihi bulur. D) İnsan kendisini, hangi değerleri izleyeceğine dair seçimleriyle biçimlendirir. E) İnsan yaşamının anlamı daha önce başkalarınca tamamlanmıştır. Doğru cevap: D Çözüm: Kişi, kendisine sunulan seçeneklerin anlamını ve hayatındaki ağırlığını seçimleriyle belirler. Bir öğrenci, ‘Bana verilen öğüdü izledim, bu yüzden karar bana ait değildi.’ der. Sartre’ın yaklaşımını benimseyen arkadaşı, öğüdü dinlemenin de onu reddetmemenin de bir tercih olduğuna dikkat çeker. Arkadaşının vurgusu hangisidir? A) Dışarıdan bir öğüt almak, kişinin seçim sorumluluğunu kendiliğinden ortadan kaldırmaz. B) Bir öğüde uyan herkes aynı kişiliği kazanır. C) Dışarıdan gelen her bilgi kişinin eylemini zorunlu kılar. D) Bir öğüdü dinleyen kişinin artık hiçbir seçeneği yoktur. E) Yalnız başkasının yönlendirdiği kararlar özgürdür. Doğru cevap: A Çözüm: Kişi öğüde hangi rolü vereceğini seçer ve bu seçimin sorumluluğunu taşır.