TYT FELSEFE
Ahlak Felsefesinde Özgürlük ve Sorumluluk Testi
Metni inceleyin ve uygun seçeneği işaretleyin.
Soru metinleri, seçenekler ve çözümler
Bir okul kulübünde otomatik bir yazılım, yanlış bir duyuruyu onay almadan yayımlar. Bazı üyeler sistemi tasarlayanı, bazıları onu kullananı sorumlu görür. Kulüp, kimin sonucu öngörebildiğini ve müdahale edebildiğini araştırır. Bu tartışmanın merkezindeki problem hangisidir? A) Otomatik bir eylemin sonucundan kimin, hangi gerekçeyle sorumlu tutulacağı B) Duyurunun okunma süresinin nasıl ölçüleceği C) Sistemin çıktılarının hangi yazı tipinde gösterileceği D) Kulüp üyelerinin hangi duyuruyu daha çok beğeneceği E) Otomatik programların hangi yılda yaygınlaşmaya başladığı Doğru cevap: A Çözüm: Tartışma, eylem otomatik gerçekleştiğinde sorumluluğun hangi kişiye ve hangi ölçüte göre yüklenebileceğiyle ilgilidir. Bir müze, ziyaretçilere yol gösteren bir yazılım kullanır. Yazılım bir ziyaretçiyi kapalı alana yönlendirdiğinde ekip, hatalı sonucu önleme ve düzeltme yetkisinin kimde olduğunu tartışır. Bu örnekten hangisine ulaşılamaz? A) Yazılımın kullanımı sorumluluğa ilişkin soru doğurabilir. B) Sisteme kimin müdahale edebildiği önem taşıyabilir. C) Geliştiriciyle işletici farklı roller üstlenebilir. D) Yazılımın hatalı sonuç vermesi, onun insanla aynı ahlaki iradeye sahip olduğunu kanıtlar. E) Sorumluluğu belirlemek için olayın işleyişi incelenebilir. Doğru cevap: D Çözüm: Hatalı çıktı, yazılımın insanla aynı iradeye sahip olduğunu göstermez. Tartışma, kontrol ve öngörü gibi koşullara yöneliktir. Bir atölyede otomatik bir çizelge, bir görevlinin planlamadığı bir değişikliği uygular. Ekip, değişikliği engelleyebilecek kişinin olup olmadığını ve sonucun önceden öngörülüp görülemeyeceğini sorar. Ekip hangi ahlaki değerlendirmeyi yapmaktadır? A) Sonucun estetik değerini belirlemektedir. B) Eylemin hangi kişi ya da süreçle ilişkilendirilerek sorumluluğa bağlanabileceğini tartışmaktadır. C) Çizelgedeki bütün bilgilerin aynı anda doğru olduğunu kanıtlamaktadır. D) Değişikliğin üretim maliyetini hesaplamaktadır. E) Bir geleneğin tarihsel kökenini açıklamaktadır. Doğru cevap: B Çözüm: Kontrol ve öngörü olanağı, bir sonucun kime yüklenebileceğini değerlendirmeye yardım eder.