TYT FELSEFE
Ahlak Felsefesinde Özgürlük ve Sorumluluk Testi
Metni inceleyin ve uygun seçeneği işaretleyin.
Soru metinleri, seçenekler ve çözümler
Bir çalışan, yöneticisinin talimatıyla verdiği yanlış bir karar için sorumlu tutulamayacağını söyler. Savunmasının gerekçesi, başka bir karar verme özgürlüğünün bulunmadığını ileri sürmesidir. Bu savunma hangi varsayıma dayanır? A) Sorumluluk, kişinin özgürce seçim yapabilmesine bağlıdır. B) Her talimat ahlaken doğrudur. C) Bir eylemin tek ölçütü faydadır. D) İnsanların davranışları hiçbir zaman denetlenemez. E) Bütün sorumluluklar yalnızca sonuçtan doğar. Doğru cevap: A Çözüm: Çalışan, sorumluluktan kaçınma gerekçesi olarak karar özgürlüğünün bulunmadığını ileri sürmüştür. Bir öğrenci, yaptığı davranışın kendi kararı olmadığını ve baskı altında başka türlü davranamadığını iddia eder. Bu nedenle davranışın ahlaki yükünü taşımadığını savunur. Öğrenci hangi ilişkiyi esas almaktadır? A) İyilik ile ekonomik yarar ilişkisini B) Ahlaki sorumluluk ile seçme özgürlüğü ilişkisini C) Özgürlük ile toplumsal gelenek ilişkisini D) Doğruluk ile bilginin kaynağı ilişkisini E) Eylem ile estetik beğeni ilişkisini Doğru cevap: B Çözüm: Savunmanın dayanağı, ahlaki sorumluluğu özgür seçim imkânına bağlamaktır. Bir kişi, emir altında yaptığı bir işte kendi iradesini kullanma olanağı olmadığını söyler. Sonuç için sorumluluk taşımasının ancak karar kendisine bırakılmış olsaydı mümkün olacağını ileri sürer. Kişinin dayandığı sav hangisidir? A) Emir veren kişi her koşulda ahlaken haklıdır. B) Bir davranışın değeri yalnızca yarattığı hazla ölçülür. C) Sorumluluğun koşullarından biri özgür karar verebilmektir. D) Bir eylemden kimse sorumlu tutulamaz. E) Sorumluluğu belirleyen tek şey kişinin toplumdaki konumudur. Doğru cevap: C Çözüm: Kişi ahlaki sorumluluğu, kararı kendi iradesiyle verebilme koşuluna bağlamaktadır.