TYT FELSEFE
Ahlak Felsefesinin Konusu ve Temel Kavramları
Verilen düşünce ve diyaloglara göre soruları cevaplayınız.
Soru metinleri, cevaplar ve çözümler
Bu diyalogda Baran’ın savunduğu görüş aşağıdakilerden hangisidir? A) Ahlaki yargılar yalnız kişinin davranıştan sonra hissettiği pişmanlığa dayanır. B) Doğru davranışı bilmek, her durumda doğru davranmayı zorunlu kılar. C) Bir eylemin ahlaki niteliği, kişinin amaçlarından bağımsız olarak belirlenir. D) Yanlış davranışların kaynağı, insanın doğru ile yanlışı ayırt edememesidir. E) Kişi doğruyu bilse de başka türlü davranabilir; ahlaki eylemde iradi tercihi önemlidir. Doğru cevap: E Çözüm: Baran, doğru ve yanlışı ayırt edebilen kişinin yine de yanlış olanı seçebileceğini örneklendirir. Doğruyu söyleme olanağını ve iradi kararı vurgulaması, bilginin tek başına davranışı zorunlu kılmadığını gösterir. Bilgiyle eylemi zorunlu biçimde eşitleyen veya her yanlışı bilgisizliğe bağlayan seçenekler bu görüşe aykırıdır. Doğru cevap: E. Derya’nın Mert’e yönelttiği itiraz aşağıdaki yargılardan hangisine dayanmaktadır? A) Ahlaki davranışların değeri, toplumun onları ne ölçüde onayladığıyla belirlenir. B) İnsan eylemlerinin niteliği, doğruyu bilmenin yanında özgürce verilen kararla da ilişkilidir. C) Doğru bilgiyi edinmiş bir kişinin başka türlü davranması mümkün değildir. D) İnsanın davranışlarında tercih yapması, koşullar tarafından tamamen ortadan kaldırılmıştır. E) Ahlaki eğitim alan herkes, benzer durumlarda aynı davranışı sergiler. Doğru cevap: B Çözüm: Derya, hakemin adaleti bildiğini ve tarafsız davranma olanağı bulunduğunu kabul eder; buna rağmen kayırmayı seçebileceğini belirtir. Dolayısıyla bilgi ile davranış arasında zorunlu bir örtüşme kurmaz. Özgür kararın ahlaki değerlendirmedeki rolünü savunan seçenek bu itirazı karşılar. Doğru cevap: B. Ozan’ın ahlaki sorumluluğa ilişkin yaklaşımını en iyi ifade eden yargı aşağıdakilerden hangisidir? A) Ahlaki sorumluluk, yalnız eylemin başkaları tarafından fark edilmesine bağlıdır. B) Bir davranışın yanlışlığını bilmek, o davranışı seçme olanağını ortadan kaldırır. C) Kişinin başka türlü davranabilmesi ve iradesiyle karar vermesi, sorumluluğuyla ilişkilidir. D) Eylemden doğan sorumluluk, kişinin bildiklerinden bağımsız olarak yalnız aldığı cezayla belirlenir. E) İnsanın istekleri ile eylemleri arasındaki ilişki, ahlakın inceleme alanı dışında kalır. Doğru cevap: C Çözüm: Ozan, öğrencinin yanlışlığı bilmesini, kendi çalışmasını yapabilme olanağını ve buna rağmen yaptığı tercihi birlikte değerlendirir. Başka türlü davranma olanağı ile iradi seçim, sorumluluğun dayanağı olarak sunulur. Eylemin fark edilmesi veya ceza alması şartı ileri sürülmez; irade de ahlakın dışında bırakılmaz. Doğru cevap: C.