TYT FELSEFE
Bilgi Felsefesinin Konusu ve Bilginin İmkânı Problemi Testi
Metni inceleyin ve uygun seçeneği işaretleyin.
Soru metinleri, seçenekler ve çözümler
Bir öğrenci yeni bir ağacın yapraklarını inceler. Renklerini görüp yüzeylerine dokunarak izlenimler edinir. Daha sonra bu izlenimleri başka ağaçların yapraklarıyla karşılaştırır, ortak özellikleri belirler ve bir yargıya ulaşır. Bu anlatıma göre öğrencinin bilgi edinmesindeki ilk işlem hangisidir? A) Ortak özellikleri kavramlaştırma B) Yargıları mantıksal olarak birleştirme C) Yargılardan sonuç çıkarma D) Nesneden duyusal izlenimler alma E) Farklı kavramları tanımlama Doğru cevap: D Çözüm: Öğrenci önce yaprakla duyusal temas kurar. Karşılaştırma, kavramlaştırma ve yargı kurma bu izlenimlerden sonra gerçekleşir. Bir araştırmacı, üç mineral örneğine yönelir ve önce bunların rengini, parlaklığını, sertliğini gözlemler. Ardından ortak özellikleri seçerek bir kavram kurar. Kavrama dayanarak örneklerin aynı gruptan olabileceğini ileri sürer. Araştırmacının anlatılan bilgi edinme sürecinin başlangıcında ne vardır? A) Örneklerin özelliklerini duyu yoluyla algılama B) Kavramlar arası ilişkiyi açıklama C) Genel bir sınıflandırma kararı verme D) Yargıları karşılaştırarak çıkarımda bulunma E) Algılardan bağımsız ortak bir özellik belirleme Doğru cevap: A Çözüm: Süreç renk, parlaklık ve sertliğe ilişkin gözlemlerle başlar. Kavram ve yargı bu gözlemlerin işlenmesinden sonra oluşur. Bir kişi birbiri ardına çalan iki zili dinler. Önce farklı sesleri işitir, sonra seslerin ortak yönlerini ayırır ve her ikisi için bir kavram kullanır. Bu kavramlarla seslerin benzerliğine ilişkin bir sonuç dile getirir. Bu örnekte bilgi edinmenin ilk aşaması hangisidir? A) İki kavramı karşılaştırma B) Zillerden gelen etkileri duyularla alma C) Benzerlikle ilgili yargı kurma D) Sonuçtan geriye doğru neden belirleme E) Ortak özelliği soyutlama Doğru cevap: B Çözüm: Seslerin işitilmesi ilk aşamadır. Soyutlama, kavram kullanımı ve sonuç çıkarma bu duyusal izlenimleri izler.