TYT FELSEFE
Bilgi Felsefesinin Konusu ve Bilginin İmkânı Problemi Testi
Metni inceleyin ve uygun seçeneği işaretleyin.
Soru metinleri, seçenekler ve çözümler
Bir felsefe dergisinde iki yazar bilginin kaynağı üzerine tartışır. İlk yazar matematikte aklın kesin bilgi verebildiğini, ikincisi doğaya ilişkin güvenilir bilgiye gözlemle erişilebildiğini savunur. Editör, görüş ayrılıklarına rağmen ikisini bilginin imkânı bakımından aynı tarafta görür. Editör bu sınıflandırmayı hangi ortak kabule dayandırmıştır? A) İnsanların bütün konularda yanılmaz olduğu B) Bilginin tek kaynağının akıl olduğu C) Herkesin aynı yöntemi kullanması gerektiği D) Güvenilir bilgi edinmenin mümkün olduğu E) Duyuların hiçbir bilgi veremeyeceği Doğru cevap: D Çözüm: İki yazarın önerdiği bilgi kaynakları farklıdır. İkisi de güvenilir bilgiye ulaşılabildiğini savunur. Bilgi felsefesinde dogmatizm, doğru bilgiye erişimin mümkün olduğu ortak kabulüyle tanımlanır. Bu kabulü paylaşan görüşler, bilginin hangi alanlara uzandığı konusunda birbirlerinden ayrılabilir. Hangisi parçadaki anlamıyla dogmatizmle bağdaşmaz? A) Güvenilir bilgimiz ancak gözlenebilen olgularla sınırlıdır. B) Kesin bilgiye ulaşmak ilkece olanaksızdır. C) Matematiksel doğrular akıl yoluyla bilinebilir. D) Deneyim, nesnelerin bazı özelliklerini bilmemizi sağlar. E) Bazı mantık ilkeleri deneyden bağımsız biçimde bilinebilir. Doğru cevap: B Çözüm: Doğru bilgiyi ilkece olanaksız saymak, dogmatizmin ortak kabulünü reddeder. Diğer seçeneklerin her biri en azından belirli bir alanda bilginin mümkün olduğunu kabul eder. Bir öğrenci, ‘Doğru bilgi elde edilebilir ama bir düşünceyi kabul etmeden önce gerekçelerine bakmalıyız.’ der. Arkadaşı, öğrencinin iki sözü arasında çelişki olduğunu düşünür. Ona göre bilginin imkânını kabul eden herkes, karşılaştığı görüşleri sorgusuz benimsemek zorundadır. Arkadaşının itirazında hangi ayrım gözden kaçmıştır? A) Bilginin mümkün olduğunu savunmak ile bir görüşe sorgusuz bağlanmak arasındaki ayrım B) Genel bir ilke ileri sürmek ile tek bir olayı betimlemek arasındaki ayrım C) Bir görüşün uygulanabilir olması ile yararlı olması arasındaki ayrım D) Bilginin kaynağı ile bilginin konusu arasındaki ayrım E) Bir önermenin doğru olması ile herkesçe benimsenmesi arasındaki ayrım Doğru cevap: A Çözüm: Öğrenci, güvenilir bilgi elde edilebileceğini kabul ederken tek tek iddiaları gerekçeleriyle sınamayı da savunabilir.