TYT FELSEFE
Bilgi Felsefesinin Konusu ve Bilginin İmkânı Problemi Testi
Metni inceleyin ve uygun seçeneği işaretleyin.
Soru metinleri, seçenekler ve çözümler
Bir öğrenci bitkinin büyümesini izleyerek onun hakkında bir yargıya ulaşır. Daha sonra kendi dikkat alışkanlıklarını incelerken kendisi hakkında bir yargı oluşturur. İki durumda bilgi oluşumunun ortak yanı nedir? A) Bilen öznenin bir bilgi nesnesine yönelmesi B) Bilginin yalnız dış nesnelerden elde edilmesi C) Her yargının doğuştan bilinmesi D) Bilginin önce başkalarınca kabul edilmesi E) Nesnenin her zaman özneden farklı bir kişi olması Doğru cevap: A Çözüm: Her iki örnekte de özne bir nesneye yönelir. İkinci durumda özne kendisini inceleme nesnesi yapmaktadır. Bir araştırmacı önce bir kuşun davranışını, sonra kendi gözlem yapma biçimini inceler. İkinci incelemede hem inceleyen hem incelenen aynı kişidir. Buna göre aşağıdakilerden hangisi söylenebilir? A) İkinci araştırmada özne olmadığı için bilgi oluşmaz. B) Bilgi nesnesi her zaman araştırmacının dışındadır. C) Özne kendisine yöneldiğinde bilginin nesnesi de olabilir. D) Bilgi, nesneye yönelmeden yalnız tahminle oluşur. E) Bilen ve bilinen her durumda aynı varlıktır. Doğru cevap: C Çözüm: Kişi kendi davranışını veya düşüncesini incelediğinde bilen özne ve bilinen nesne rollerini üstlenir. Bir kişi bir metni dikkatle okuyup anlamı hakkında yargı oluşturur. Arkadaşı, metnin var olmasıyla kişinin bu metin hakkında bilgi edinmesi arasında fark olduğunu söyler. Arkadaşı bu farkı nasıl açıklayabilir? A) Bilgi için metnin sadece var olması yeterlidir. B) Bilgi, öznenin metne yönelmesiyle kurulan ilişki içinde oluşur. C) Bilgi ancak bütün okurlar aynı yorumu seçerse oluşur. D) Bir metin hakkında bilgi edinmek için metne bakmamak gerekir. E) Okuma eyleminde bilen bir özne bulunmaz. Doğru cevap: B Çözüm: Metin, bilen kişinin dikkat ve inceleme yönelimiyle bilginin nesnesi hâline gelir.