TYT FELSEFE
Bilgi Felsefesinin Konusu ve Bilginin İmkânı Problemi Testi
Metni inceleyin ve uygun seçeneği işaretleyin.
Soru metinleri, seçenekler ve çözümler
Bir yapıyı üç kişi farklı noktalardan inceler. Biri yalnız girişi, biri yalnız çatıyı, diğeri de arka duvarı görebilir. Her biri yapının tamamını gördüğü parçaya göre betimler. Bu örnek hangi düşünceyi destekler? A) Nesneler ancak dilde var olur. B) Bütün duyular aynı bilgiyi verir. C) Bir nesneye ilişkin algı, kişinin konumuna göre değişebilir. D) Doğru bilgi yalnız doğuştan gelir. E) Bir nesne ancak herkes uzlaşırsa var olur. Doğru cevap: C Çözüm: Her kişi aynı yapının farklı yönüne eriştiği için nesneyi farklı betimler. Bir sergideki heykeli önden gören ziyaretçi onu düz bir levha, yandan gören ise geniş bir kütle olarak tarif eder. İkisi de betimlemesini kendi görüş açısına dayandırır. Bu olaydan hangi sonuç çıkar? A) Algılar nesnenin bütün özelliklerini aynı anda verir. B) Bakış açısı yargının içeriğini etkilemez. C) Algı değişiyorsa nesne de mutlaka değişmiştir. D) Aynı nesnenin nasıl algılandığı gözlemcinin konumuna bağlı olabilir. E) Bir görüş çoğunlukla paylaşılırsa kesinleşir. Doğru cevap: D Çözüm: Heykel değişmediği hâlde bakış açısı, ziyaretçinin karşılaştığı görünüşü değiştirmiştir. Bir duvarın yakınında duran kişi yalnız yüzeydeki çatlakları, uzaktaki kişi ise duvarın bir kemerin parçası olduğunu fark eder. Her biri ilk anda bütün yapıyı kendi deneyimi üzerinden yorumlar. Bu örnek bilgi edinmenin hangi özelliğini gösterir? A) Bir nesne hakkında yalnız tek bir algı oluşabilir. B) Kişi nesneyi hiçbir yönden algılayamaz. C) Duyular tüm koşullarda kesin ve tam bilgi verir. D) Bir nesnenin gerçekliği kişilerin oyuyla oluşur. E) Algılanan yön, kişinin nesneyle kurduğu ilişkiye göre değişebilir. Doğru cevap: E Çözüm: Uzaklık, kişinin nesnenin hangi yönüne erişebildiğini ve ilk yorumunu etkiler.