TYT FELSEFE
Bilgi Felsefesinin Konusu ve Bilginin İmkânı Problemi Testi
Metni inceleyin ve uygun seçeneği işaretleyin.
Soru metinleri, seçenekler ve çözümler
Bir öğretmen, duyusal izlenimin nesnenin gerçek özelliğini her durumda yansıtmayabileceğini gösteren örnekleri tahtaya yazar. Aşağıdakilerden hangisi bu örnekler arasında yer almaz? A) Bir kokuya uzun süre maruz kalan kişinin kokuyu artık fark etmemesi B) Düz bir çizginin çevresindeki çizgiler nedeniyle eğri görünmesi C) Bir gölgenin uzaktan duran bir insan sanılması D) İki öncülden bir sonucun biçimsel geçerliliğinin çıkarım kurallarıyla gösterilmesi E) Renkli ışık altında beyaz bir kâğıdın farklı renkte görünmesi Doğru cevap: D Çözüm: Biçimsel geçerlilik bir akıl yürütmenin yapısına ilişkindir. Diğer örneklerde algının nesne veya uyarıcıyla ilgili yanıltıcı bir izlenim verebildiği görülür. Bir öğrenci rayların uzakta birleşiyormuş gibi göründüğünü fakat aralarındaki uzaklığın değişmediğini öğrenir. Başka bir öğrenci yan yana duran iki eş uzunluktaki çizgiyi çevrelerindeki desen yüzünden farklı boyda algılar. Bu iki örnek hangi yargıyı destekler? A) Nesnelerin fiziksel boyutları gözlemciye göre mutlaka değişir. B) İki kişi aynı şeyi gördüğünde hata ihtimali ortadan kalkar. C) Duyusal izlenimler koşullara bağlı olarak yanıltıcı olabilir. D) Her gözlem aklın kurallarına göre zorunlu bir sonuç verir. E) Ölçüm yapmak bütün duyusal verileri değersizleştirir. Doğru cevap: C Çözüm: İki örnekte de nesnelerin özelliği sabit kalırken koşulların etkisiyle izlenim farklılaşır. Bir odada ılık suya önce soğuk bir nesneye dokunmuş olan biri elini soktuğunda suyu sıcak, önce sıcak bir nesneye dokunmuş olan biri ise serin bulur. Bu durumu inceleyen bir düşünürün hangi sonuca varması gerekçelendirilebilir? A) Suyun ısısı iki kişi için zorunlu olarak farklıdır. B) Önceki duyusal yaşantı hesaba katılmadan izlenim kesin ölçüt kabul edilmemelidir. C) Hiçbir sıcaklık karşılaştırması hiçbir koşulda yapılamaz. D) Sıcaklıkla ilgili akıl yürütme gözleme ihtiyaç duymaz. E) İnsanlar ancak aynı sözcüğü kullanırsa aynı şeyi hisseder. Doğru cevap: B Çözüm: Farklı duyusal geçmişler aynı suyun farklı hissedilmesine neden olabilir. Bu nedenle izlenimi suyun fiziksel sıcaklığına doğrudan eşitlemek güvenilir değildir.