TYT FELSEFE
Bilgi Felsefesinin Konusu ve Bilginin İmkânı Problemi Testi
Aşağıdaki soruları cevapla!
Soru metinleri, cevaplar ve çözümler
Descartes’ın kuşku yöntemini izleyen bir araştırmacı, algılarının kendisini aldattığını varsayar. Ardından anılarının ve yürüttüğü bazı çıkarımların da yanlış olabileceğini düşünür. Fakat bütün bunlarda yanıldığını kabul etse bile, o anda yanılma ihtimali üzerinde düşündüğünü inkâr edemez. Yanılgıyı kabul etme girişiminin kendisi bir düşünme edimidir. Araştırmacı, düşünmenin o anda gerçekleştiğini bilmesini, bütün bilgilerin kuşkulu olduğu iddiasına karşı bir başlangıç noktası olarak görür. Bu düşünme süreci, bilgi felsefesinin hangi temel sorusuna olumlu yanıt verme girişimidir? A) Bilginin toplumsal yararı ölçülebilir mi? B) Kuşkuya yer bırakmayan bir bilgi elde edilebilir mi? C) Duyular her durumda doğruyu gösterir mi? D) Her insan aynı miktarda bilgiye sahip midir? E) Bilim ile sanat aynı yöntemleri mi kullanır? Doğru cevap: B Çözüm: Algı ve anılar kuşkuya açılırken, kuşku duyma sırasında düşünmenin gerçekleştiği inkâr edilemez bulunur. Böylece en az bir kesin bilgiye erişilebileceği savunulur. Sürecin hedefi kesin bilginin mümkün olduğunu göstermektir; duyuların her zaman güvenilirliğini kanıtlamak değildir. Her inancını geçici olarak askıya alan bir kişi, düşündüklerinin tümünün yanlış olduğunu varsaymayı dener. Ancak yanlış düşündüğü varsayımı bile bir düşünmenin gerçekleştiğini içerir. Düşünme edimini tümüyle ortadan kaldırmaya çalıştıkça yeniden düşünmek zorunda kalır. Descartes’ın yaklaşımına uygun bu akıl yürütme, kuşkunun dokunamadığı bir başlangıca ulaşarak hiçbir bilginin güvenilir olamayacağı savına karşı çıkmayı amaçlar. Bu parçada yanıtlanmaya çalışılan temel soru aşağıdakilerden hangisidir? A) Düşünceler hangi sözcüklerle dile getirilir? B) İnsanın algı organları nasıl çalışır? C) Bilgi bütün toplumlarda aynı değere mi sahiptir? D) Kesin olduğu bilinebilecek en az bir bilgi var mıdır? E) İnsan dış dünyadaki bütün olayları açıklayabilir mi? Doğru cevap: D Çözüm: Akıl yürütme, düşünme ediminin kendisinden kuşku duymaya çalışırken de düşünmenin sürmesini temel alır. Amaç bütün olayları açıklamak değil, tüm bilgilerin güvensiz olduğu iddiasına karşı en az bir kesin bilgi bulunabileceğini göstermektir. Bir filozof, deneyimlediği her şeyin aldatıcı olabileceğini düşünerek bilgilerini yeniden temellendirmek ister. Bu amaçla algıladığı dünyanın, belleğindeki olayların ve hesaplarının doğruluğunu askıya alır. Fakat sorgulama boyunca sorgulayan bir düşünmenin gerçekleştiğini kabul etmek zorundadır. Descartes’ın izlediği bu yolun varış noktası kuşkuda kalmak değil, artık kuşkuya açamayacağı bir bilgiyi ortaya koymaktır. Parçada açıklanan çabanın merkezinde aşağıdaki sorulardan hangisi bulunmaktadır? A) Doğruluğu kuşkuya kapalı bilgi olanaklı mıdır? B) Bir bilginin ekonomik değeri nedir? C) Bilimsel araştırmayı kimler yürütmelidir? D) İnsan belleği hangi koşullarda güçlenir? E) Her duyusal izlenim bilgi sayılmalı mıdır? Doğru cevap: A Çözüm: Algı, bellek ve hesapların sorgulanması yöntemin adımlarıdır. Asıl hedef, kuşkuya dayanabilen bir bilgiye ulaşıp kesin bilginin olanaklı olduğunu göstermektir. Bu yüzden merkezde kesin bilginin imkânı sorusu yer alır.