TYT FELSEFE
Bilgi Felsefesinin Konusu ve Bilginin İmkânı Problemi Testi
Aşağıdaki soruları cevapla!
Soru metinleri, cevaplar ve çözümler
Bir ölçümün hatalı olduğundan kuşkulanan araştırmacı, sonucu denetlemek için başka bir ölçümle karşılaştırma yapar. Bu sırada kullandığı karşılaştırma işleminin ve kimi ölçme kurallarının geçerli olduğunu kabul eder. Bunları da aynı anda tümüyle askıya alırsa ilk sonucun yanlışlığını araştırabileceği bir dayanak kalmaz. Bu örnekte kuşku, her şeyi belirsizleştiren sınırsız bir tutum olarak değil, bazı kabuller üzerinde yürütülen bir sorgulama olarak ele alınmaktadır. Bu parçadan aşağıdaki yargıların hangisine ulaşılabilir? A) Bütün ölçümler her koşulda aynı sonucu verir. B) Kuşku duyulan her önerme mutlaka yanlıştır. C) Bir sorgulamanın işlemesi, o sırada dayanak alınan bazı kabulleri gerektirir. D) Kullanılan bütün kabuller her zaman yanlışlanamaz niteliktedir. E) Her bilgiden aynı anda kuşkulanmak araştırmayı mutlaka güçlendirir. Doğru cevap: C Çözüm: Ölçümü sorgulamak, denetimde kullanılan bazı işlemlere ve kurallara dayanır. Bunların da aynı anda tümüyle askıya alınması sorgulamayı işlevsiz bırakır. Parça, araştırmanın o anda dayanak aldığı kimi kabullere ihtiyaç duyduğunu gösterir; bu kabullerin sonsuza dek değişmez olduğunu söylemez. Bir tartışmada söylenen cümlenin doğru olup olmadığını araştırırken, sözcüklerin belirli anlamlarda kullanıldığını ve bir soruya yanıt verildiğinde neyin yanıt sayılacağını belli ölçüde kabul ederiz. Cümlenin içeriğiyle birlikte bütün bu dayanakları da bir anda kuşkulu hâle getirirsek tartışmayı sürdürecek ortak zemin kalmaz. Bu nedenle kuşku, ancak üzerine basabileceği bazı kabuller bulunduğunda belirli bir iddiaya yönelebilir. Parçanın temel düşüncesini aşağıdaki yargılardan hangisi en iyi ifade eder? A) Dayandığı her kabulü aynı anda ortadan kaldıran kuşku, sorgulama gücünü yitirir. B) Bir iddianın doğruluğu yalnızca çoğunluğun onayına bağlıdır. C) Sözcüklerin anlamını bilmek her cümlenin doğru olduğunu kanıtlar. D) Her tartışma, karşı tarafın bütün görüşlerinin kabulünü gerektirir. E) Bir düşünceden kuşku duymak, onu kesin biçimde çürütmektir. Doğru cevap: A Çözüm: İçeriği sorgulamak için anlam ve yanıt verme gibi bazı ortak dayanaklar gerekir. Bütün dayanakların aynı anda kuşkulu sayılması bu sorgulamayı sürdürülemez kılar. Dolayısıyla kuşkunun her kabulü birden ortadan kaldırması işlevini yitirmesine yol açar. Bir arşiv belgesinin tarihinden kuşkulanan araştırmacı, onu başka kayıtlarla karşılaştırır. Fakat bu denetim sırasında kimi kayıtları ve karşılaştırma kurallarını çalışma zemini olarak kabul etmek durumundadır. Karşılaştırdığı bütün kayıtları, kullandığı dili ve her denetim kuralını aynı anda geçersiz sayarsa belgenin tarihine ilişkin kuşkusunu sınayamaz. Kuşkunun bir iddiayı inceleyebilmesi, o anda her şeyin birden kuşku konusu yapılmamasına bağlıdır. Bu açıklamadan aşağıdakilerden hangisi çıkarılabilir? A) Eski belgelerin tamamı yeni belgelerden daha güvenilirdir. B) Bir belgeyi sorgulamak için onun sonucunu baştan kabul etmek gerekir. C) Her kuşku insanı zorunlu olarak kesin bilgiye ulaştırır. D) Kuşkuya konu olan bütün kayıtlar aynı ölçüde yanlıştır. E) Belirli bir kuşkuyu sınamak, bazı dayanakları o sorgulamada kabul etmeyi gerektirir. Doğru cevap: E Çözüm: Araştırmacı sorguladığı belgenin doğru olduğunu baştan kabul etmez; karşılaştırmanın yapılabileceği kimi dayanaklara ihtiyaç duyar. Hepsi aynı anda askıya alınırsa kuşku sınanamaz. Bu nedenle belirli bir sorgulama, o sırada kabul edilen bazı dayanaklar gerektirir.