TYT FELSEFE
Bilginin Kaynağı ile İlgili Görüşler Testi
Metni inceleyin ve uygun seçeneği işaretleyin.
Soru metinleri, seçenekler ve çözümler
Bir rasyonalist, matematikteki zorunlu yargıları duyu gözlemlerinin veremeyeceğini ve aklın bu yargılarda temel olduğunu savunur. Pozitivist bir düşünür ise dünyaya ilişkin güvenilir bilginin gözlenebilir olgularla ve bunlar arasındaki ilişkilerle sınırlandırılmasını ister. Bu parçadan hangisi çıkarılamaz? A) Rasyonalist görüşte akıl zorunlu bilgide önceliklidir. B) Pozitivist yaklaşımda olgusal sınama önem taşır. C) İki görüş bilginin dayanaklarını farklı biçimde vurgular. D) İki yaklaşımın bütün temsilcileri tarih boyunca hiçbir ortak görüş taşımamıştır. E) Pozitivist düşünür olgular arasındaki ilişkilerden söz eder. Doğru cevap: D Çözüm: Parça bilgiye ilişkin vurguların farklı olduğunu gösterir. Bu fark, iki yaklaşımın bütün temsilcilerinin her konuda karşıt olduğu sonucunu vermez. Bir tartışmada bir düşünür kesin doğruların akılla gerekçelendirildiğini söyler. Diğeri doğa hakkında güvenilir savlar ileri sürmek için deneyle sınanabilir ilişkiler bulunması gerektiğini belirtir. İkinci düşünür, deneyin sınayamayacağı açıklamaları olgusal bilgi saymaz. Tartışmadan hangi yargıya ulaşılamaz? A) İlk düşünür, kesinlik arayışında akla önem verir. B) İkinci düşünür deneyimle karşılaştırılabilir olgularla ilgilenir. C) Farklı gerekçeler öne süren bu iki düşünür hiçbir felsefi konuda anlaşamaz. D) İkinci düşünürün olgusal bilgi için bir sınama ölçütü vardır. E) Tartışmada bilginin gerekçelendirilmesiyle ilgili iki yaklaşım vardır. Doğru cevap: C Çözüm: Bilginin dayanakları üzerine farklı düşünmeleri, bütün felsefi konularda ayrıştıklarını kanıtlamaz. Bir yazar, tekil gözlemlerden farklı olarak zorunlu yargılara akıl yürütmeyle ulaşılabileceğini ileri sürer. Başka bir yazar ise bilimsel araştırmanın, deneyimle denetlenebilen olgular arasındaki ilişkilerle ilgilenmesi gerektiğini savunur. Bu görüşler karşılaştırıldığında aşağıdakilerden hangisi söylenemez? A) İkinci yazar deneyimle denetlenebilir açıklamalara ağırlık verir. B) İlk yazar zorunlu yargılarda akıl yürütmeyi önemser. C) Yazarlar güvenilir bilgi için farklı dayanaklar vurgular. D) İkinci yazar olgular arasındaki bağlantıları araştırma konusu sayar. E) Yazarların bilgi dışındaki bütün görüşleri de birbirinin karşıtıdır. Doğru cevap: E Çözüm: Parçada yalnız bilgiye ilişkin iki görüş karşılaştırılmıştır. Bu karşılaştırmadan diğer bütün görüşlerin de karşıt olduğu çıkarılamaz.