TYT FELSEFE
Düşünme ve Akıl Yürütmeye İlişkin Kavramlar Testi
Metni inceleyin ve uygun seçeneği işaretleyin.
Soru metinleri, seçenekler ve çözümler
Bir araştırmacı üç farklı parkta akşam saatlerinde aydınlatma yetersizliği saptar ve kentteki bütün parkların aynı sorunu yaşadığını ileri sürer. Araştırmaya alınmamış parkların koşulları hakkında veri bulunmamaktadır. Çıkarımın öncülleri doğru olsa bile sonuç neden kesin değildir? A) Genelleme, incelenen parkların dışındaki durumları da kapsamaktadır. B) Öncüller genel bir kural biçiminde ifade edilmiştir. C) Sonuç yalnız gözlenen üç parkı betimlemektedir. D) Bir park hakkında hiçbir ölçüm yapılamaz. E) Öncüllerle sonuç aynı kapsamda kurulmuştur. Doğru cevap: A Çözüm: Sonuç, gözlenen parkların ötesine uzanır. Gözlenmemiş parklardan biri bile genellemeye karşı örnek olabilir. Bir ekip, aynı bölgedeki on kuyuda belirli bir minerale rastlar ve vadideki her kuyuda bu mineralin bulunduğunu düşünür. İkinci ekip aynı yöntemle farklı konumlardaki yüz kuyuyu inceler ve aynı genellemeye ulaşır. Bu örnekte tümevarımın gücüyle ilgili hangi değerlendirme yapılabilir? A) Her iki çıkarımın sonucu da öncüllerinin zorunlu sonucudur. B) İlk ekibin daha az örneği olması çıkarımını güçlendirir. C) Her iki araştırma da yalnız incelenen kuyular hakkında konuşmuştur. D) İkinci ekibin daha geniş ve çeşitli örneklemi sonucu destekler, kesinleştirmez. E) İki araştırmanın sonuçları benzer olduğu için örneklem farkı önemsizdir. Doğru cevap: D Çözüm: Daha geniş ve çeşitli gözlem, genellemeyi güçlendirebilir. İncelenmemiş bir kuyunun karşı örnek olma olasılığını ortadan kaldırmaz. Bir öğrenci kütüphaneden aldığı dört tarih kitabının sonunda dizin bulunduğunu görür. Bu gözlemlerden bütün tarih kitaplarının dizin içerdiği sonucuna varır. Bu akıl yürütmenin tümdengelimsel olarak geçerli olmadığını göstermek için hangisi yeterlidir? A) Öğrencinin dört kitaptaki dizinleri dikkatle okuması B) Dizinlerin her kitapta aynı uzunlukta olması C) Öğrencinin dizinli bir tarih kitabı daha bulması D) Kütüphanenin dizin tanımını değiştirmeden kullanması E) Gözlenen dört kitap dizinliyken dizinsiz bir tarih kitabının bulunabilmesi Doğru cevap: E Çözüm: Öncüller doğruyken sonucun yanlış olabildiği bir durum mümkündür. Bu, çıkarımın sonucunun öncüllerden zorunlu olarak çıkmadığını gösterir.