TYT FELSEFE
Düşünme ve Akıl Yürütmeye İlişkin Kavramlar Testi
Metni inceleyin ve uygun seçeneği işaretleyin.
Soru metinleri, seçenekler ve çözümler
Akıl yürütmede bir veya daha fazla önerme, ulaşılan bir yargıya dayanak olarak kullanılır. Aynı konu hakkında iki önerme art arda söylenebilir ve yine de birinin diğerine dayanak olduğu ileri sürülmeyebilir. Hangisinde önermeler bir sonuca dayanak olarak kullanılmamıştır? A) Bu tür ağaçlar uzun süre susuzluğa dayanabilir. Bahçedeki ağaç da bu türden olduğuna göre susuzluğa dayanabilir. B) Son beş antrenmanda parkurun son bölümünde rüzgâr arttı. Bugün de o bölümde rüzgârın artmasını bekliyorum. C) İki proje aynı tür sensörü kullanıyor. İlkinde bu sensör iyi sonuç verdiği için ikincisinde de iyi sonuç verebilir. D) Bu müze salı günleri açılıyor. Müzenin girişinde bir danışma masası var. E) Her üye bir oy kullanabiliyor. Cem de üye olduğuna göre bir oy kullanabilir. Doğru cevap: D Çözüm: Müzenin açılış günü ile girişindeki masa iki ayrı bilgidir. Bu ifadelerden biri diğerine gerekçe olarak kullanılmamıştır. Bir görüşün gerekçeli sav sayılabilmesi için en az bir önermenin sonuç olarak desteklenmesi gerekir. Hangisi böyle bir akıl yürütme içermektedir? A) Koridor uzun, duvarları da maviye boyanmış. B) Sunum kısa sürdü ve herkes zamanında geldi. C) Raporda üç bölüm bulunuyor. Son bölümün başlığı Kalite Kontrol. D) Her kayıtlı katılımcı giriş kartı alabiliyor. Ela kayıtlı olduğuna göre o da kart alabilir. E) Söyleşi bitmiş. Salondaki pencereler açık. Doğru cevap: D Çözüm: Ela’nın kart alabileceği sonucu, genel katılımcı kuralı ile Ela’nın kayıtlı olması öncüllerinden çıkarılır. Bir konuşmacı önce iki gözlem aktarır, sonra ‘Bunlar olduğu için bu sonuca varıyorum.’ der. Dinleyicisi ise aynı iki gözlemi aktarır ama bunlardan herhangi bir sonuç çıkardığını söylemez. Bu örnekte iki söyleyiş arasındaki fark hangisidir? A) İkinci kişi gözlemleri dile getirmediği için karşılaştırma yapılamaz. B) İlk kişi gözlemleri bir sonucu desteklemek için kullanır. C) İlk kişinin söyledikleri kesinlikle doğrudur. D) İkinci kişinin söyledikleri birinciyle çelişir. E) İlk kişinin gözlemleri genel yasa niteliğindedir. Doğru cevap: B Çözüm: Akıl yürütmeyi oluşturan, önermelerin yalnızca birlikte söylenmesi değil, bir sonuca dayanak yapılmasıdır.