TYT FELSEFE
Düşünme ve Akıl Yürütmeye İlişkin Kavramlar Testi
Metni inceleyin ve uygun seçeneği işaretleyin.
Soru metinleri, seçenekler ve çözümler
Bir panoda yalnızca ‘Bu panodaki tek cümle yanlıştır.’ yazmaktadır. Cümle doğruysa dediği üzere yanlıştır. Yanlışsa söylediğinin tersi geçerlidir ve cümle doğrudur. Bu örnek hangi durumu gösterir? A) Benzetme B) Yanlış neden C) Tümevarım D) Eksik tanım E) Paradoks Doğru cevap: E Çözüm: Önermeye doğru ya da yanlış değeri vermek, verilen değerin tersine götürmektedir. Köyde yaşayan berber, köyde kendisini tıraş etmeyen herkesin ve yalnızca onların sakalını tıraş eder. Berber kendisini tıraş ederse kurala göre etmemesi, etmezse tıraş etmesi gerekir. Örnekteki güçlük hangisidir? A) Kural berbere uygulandığında her iki olasılık da çelişkiye götürür. B) Bir olayın nedeni ilgisiz bir olayla açıklanır. C) Birkaç gözlem bütün köye genellenir. D) Tıraş sözcüğü iki farklı anlamda kullanılır. E) Sonuca hiçbir öncüle dayanmadan ulaşılır. Doğru cevap: A Çözüm: Berber, kuralın kapsadığı köylülerden biridir. Her olası yanıt bu nedenle tersini gerektirir. Tek kum tanesi yığın sayılmaz. Yığın olmayan kum tanelerine bir tane eklemenin onları yığına çevirmeyeceği de makul görünür. Bu ikinci düşünce her adımda uygulanırsa bir milyon tanenin bile yığın olmadığı sonucuna ulaşılır. Bu örneğe paradoks niteliğini ne kazandırır? A) Öncüllerin eş anlamlı olması B) Kum tanelerinin sayılamaması C) Makul görünen adımların gündelik kavrayışımızla çatışan bir sonuca götürmesi D) Yığının tanımının bütün dillerde aynı olması E) Sonucun deneyle kesinleşmesi Doğru cevap: C Çözüm: Tek tek makul görünen geçişlerin sonucu, çok sayıda kum tanesinin yığın oluşturabileceğine ilişkin gündelik kabulümüzle çatışır.