TYT FELSEFE
Düşünme ve Akıl Yürütmeye İlişkin Kavramlar Testi
Metni inceleyin ve uygun seçeneği işaretleyin.
Soru metinleri, seçenekler ve çözümler
Bir araştırmacı, bir gazın belirli koşullarda genişlemesini genel bir yasa ve gazın başlangıç koşullarına dayanarak açıklar. Genişleme, bu öncüllerden mantıksal olarak çıkarılır. Bu açıklamanın dayandığı akıl yürütme hangisidir? A) Analoji B) Tümdengelim C) Tümevarım D) Kısır döngü E) Tanım Doğru cevap: B Çözüm: Genel bir yasa ile özel koşullar öncül olarak kullanılıp tekil sonuç çıkarılmaktadır. Bir fizikçi belirli bir nesnenin nasıl hareket edeceğini genel bir bağıntı ve ölçülen başlangıç koşullarından çıkarır. Aynı bağıntıyı, koşulları uygun olan başka nesnelere de uygulayabileceğini belirtir. Bu açıklama için hangisi söylenemez? A) Bir akıl yürütme içerir. B) Sonuç, öncüllerden çıkarılır. C) Genel bir bağıntı kullanılmaktadır. D) Kullanılan genel bağıntı yalnız bu tek nesneye uygulanabilir. E) Başlangıç koşulları açıklamada rol oynar. Doğru cevap: D Çözüm: Genel bağıntı yalnız bu nesneye özgü değildir. Uygun koşulları sağlayan başka olaylarda da kullanılabilir. Bir açıklamada öncüller doğru kabul edildiğinde, açıklanan olayın gerçekleştiğine ilişkin sonuç bu öncüllerden zorunlu olarak çıkıyor. Bu açıklamayı tümevarımsal genellemeden ayıran nedir? A) Gözlemlerin çoğaltılmasıyla olasılığın artması B) Birbirine benzeyen iki durumun karşılaştırılması C) Sonucun öncüllerden zorunlu olarak türetilmesi D) Tek tek örneklerden genel bir kurala ulaşılması E) Sözcüklerin kullanım sıklığının araştırılması Doğru cevap: C Çözüm: Tümdengelimsel bağda doğru öncüllerle sonucun yanlış olması mümkün değildir.