TYT FELSEFE
Düşünme ve Akıl Yürütmeye İlişkin Kavramlar Testi
Metni inceleyin ve uygun seçeneği işaretleyin.
Soru metinleri, seçenekler ve çözümler
Bir düşünür, ağır bir kararın tek kişiye bırakılmaması gerektiğini savunur. Kararın çok sayıda kişiyi etkilemesini ve bu kişilere gerekçe sunma yükümlülüğünü dayanak gösterir. Aşağıdaki koşullardan hangisi bu felsefi temellendirme için zorunlu değildir? A) Dayanakların savunulan görüşle ilgili olması B) Öne sürülen gerekçelerin birbiriyle bağdaşması C) Sonuç ile öncüller arasındaki bağın açıklanması D) İddianın tek başına bir laboratuvar ölçümüyle kesinleştirilmesi E) Varsayımların tartışmaya açık biçimde ifade edilmesi Doğru cevap: D Çözüm: Felsefi temellendirme iddia ile gerekçeler arasındaki akıl yürütmeyi kurar. Bir değer yargısının tek başına laboratuvar ölçümüyle kesinleştirilmesi gerekmez. Bir kent araştırmasında, gençlerin söz aldığı toplantı sayısının arttığı belirlenir. Bir yazar bu bulgudan, gençlerin kent yönetimine katılmasının ahlaki bir hak olduğu sonucuna geçer. Yazarın sonucunu felsefi olarak temellendirmesi için öncelikle ne yapması gerekir? A) Toplantıların tarihlerini daha uzun bir listede sıralamak B) Katılım sayısı ile hak iddiası arasındaki bağı bir ilkeye dayandırmak C) Aynı sayıyı birkaç kez tekrarlamak D) Karşı görüşlerin tartışmaya katılmasını engellemek E) Katılımın geçmişte de var olduğunu söylemekle yetinmek Doğru cevap: B Çözüm: Bir olgu, tek başına hak iddiasını kurmaz. Yazar, örneğin karardan etkilenenlerin söz hakkı gibi bir ilkeyi açıklayarak olgu ile sonucu bağlayabilir. İki öğrenci, söz vermenin sorumluluk doğurup doğurmadığını tartışır. Öğretmen öğrencilerden bir iddiayı felsefi olarak temellendiren yanıtı seçmelerini ister. Hangi yanıt bu isteği karşılar? A) Verilen söz kişide haklı bir beklenti yaratır. Bu nedenle mazeretsiz caymak karşı tarafın güvenini ihlal eder. B) Birçok öğrenci geçen hafta birine söz verdi. C) Bazı sözlerin süresi, anketimizde kaydedildi. D) Söz vermenin önemli olduğunu herkes bilir. E) Bu konuyu tartışmayı istemediğim için sorumluluk yoktur. Doğru cevap: A Çözüm: İlk yanıt, beklenti ve güven kavramlarını kullanarak iddiasına dayanak sunar. Diğerleri betimleme, otoritesiz bir genelleme ya da ilgisiz bir tercihle yetinir.