TYT FELSEFE
Felsefi Düşüncenin Ortaya Çıkışı ve Özellikleri Testi
Metni inceleyin ve uygun seçeneği işaretleyin.
Soru metinleri, seçenekler ve çözümler
Bir öğrenci, duyduğu iddiaları hemen kabul etmemeyi öğrenir. Bir süre sonra bu tutumu, hangi gerekçe sunulursa sunulsun hiçbir düşünceye kulak vermemek için kullanmaya başlar. Kendi yöntemini tartışmayı da reddeder. Bu durumda eleştirel tutumun temel sorunu nedir? A) Soruların gündelik yaşamla ilişkilendirilmesi B) İnceleme yönteminin sorgulanamaz bir öğretiye dönüşmesi C) Ön yargıların araştırmaya açılması D) Bir iddiayı kabul etmeden önce gerekçe aranması E) Farklı görüşlerin birbirleriyle karşılaştırılması Doğru cevap: B Çözüm: Eleştirel tutum kendi yöntemini de tartışmaya açık tutar. Öğrenci yöntemi her durumda geçerli ve dokunulmaz kıldığında dogmatikleşir. Bir düşünür, insanın tutkularıyla hareket etmeden önce kendine soru sormasını yararlı bulur. Buna karşılık her duyguyu değersiz sayıp bu ilkeyi hiçbir örnekte yeniden incelememek, ona göre eleştirelliği katı bir kurala çevirir. Düşünüre göre bilgelik hangi durumda amacından uzaklaşır? A) Tutkuların kararlar üzerindeki etkisi incelendiğinde B) İnsan farklı deneyimlere açık kaldığında C) Bir yöntemin sonuçları eleştirildiğinde D) Kişi önyargılarını fark ettiğinde E) Kendi ilkelerinin gözden geçirilmesini engelleyen bir anlayışa dönüştüğünde Doğru cevap: E Çözüm: Bilgelik, kendi ilkeleri de dahil olmak üzere tutumları eleştirel biçimde değerlendirmeyi gerektirir. Yeniden incelemeyi engellemek bu özelliği ortadan kaldırır. Bir topluluk, yanlış kabulleri ortaya çıkarmak için düzenli olarak düşüncelerini tartışır. Zamanla topluluğun kurduğu yöntemi eleştiren her üye dışlanır. Oysa ilk amaç, hiçbir kabulün denetim dışında kalmamasıydı. Topluluğun ilk amacına aykırı olan nedir? A) Yöntemini eleştiriden bağışık tutması B) Eski kabullerin dayanaklarını incelemesi C) Farklı bakış açılarına yer vermesi D) Tartışmada gerekçeler istemesi E) Bir kararın nedenlerini açıklaması Doğru cevap: A Çözüm: Yöntemi tartışma dışında tutmak, hiçbir kabulün denetim dışında kalmaması hedefiyle çelişir. Eleştiri yöntemin kendisine de uygulanmalıdır.