TYT FELSEFE
İlk Neden (Arkhe) ve Değişim Problemi Testi
Aşağıdaki soruları cevapla!
Soru metinleri, cevaplar ve çözümler
Anaksimenes’e ilişkin bir ders metninde, nefesin canlı bir bedeni bir arada tutması ile havanın evreni kuşatması arasında bağ kurulmaktadır. Metinde ruh, havadan ayrı bir varlık türü olarak değil, canlılık sağlayan hava olarak ele alınır. Böylece insanın yaşaması ve evrenin dayanağı birbirinden kopuk iki açıklamaya bırakılmaz. Bu metinde aktarılan görüşün temelinde aşağıdaki düşüncelerden hangisi bulunmaktadır? A) İnsanın canlılığı, evrenin temelinden bütünüyle bağımsız bir nedene bağlıdır. B) Ruhun ne olduğu, ancak bedenin ölümünden sonraki durumuyla açıklanabilir. C) İnsan ruhu ile evrenin dayanağı aynı ilkeyle açıklanmaktadır. D) Evrenin yapısı hakkında düşünmek, canlılığı anlamaya hiçbir katkı sağlamaz. E) Doğadaki her varlık için diğerlerinden bağımsız bir ilk neden belirlenmelidir. Doğru cevap: C Çözüm: A seçeneği: Metin insan ile evreni birbirinden bağımsız nedenlere bağlamak yerine hava üzerinden ilişkilendirir. B seçeneği: Ölümden sonraki durum hakkında bilgi verilmemiştir; buradan böyle bir zorunluluk çıkarılamaz. C seçeneği: Hem canlılığı sağlayan ruh hem evrenin dayanağı hava olarak düşünülür. Ortak ilkeyi doğru ifade ettiği için cevap C’dir. D seçeneği: İnsan ile evren arasında bağlantı kurulması bu kopukluk düşüncesinin tersidir. E seçeneği: Metinde her varlığa ayrı bir ilk neden değil, insanı ve evreni birlikte açıklayan ortak bir ilke vardır. Bir öğrenci, Anaksimenes’in doğa anlayışını incelerken şu bağlantıyı kurar: Filozofun evrendeki varlıkları açıklarken başvurduğu hava, insan söz konusu olduğunda da açıklamanın dışında kalmaz. Bedene canlılık kazandıran ruh da hava olarak düşünüldüğünden, ruh öğretisi doğa öğretisinden tümüyle ayrı bir temele yerleştirilmez. Öğrencinin bu açıklaması dikkate alındığında aşağıdaki yorumlardan hangisi savunulabilir? A) Anaksimenes ruhun varlığını reddettiği için yalnızca cansız nesneleri incelemiştir. B) Filozofun ruh öğretisi, havanın evrendeki rolünü kabul etmesini engellemiştir. C) İnsanın ruhu ile doğanın temelinde birbirine indirgenemeyen iki ilke vardır. D) İnsan ruhunun ölümden sonra nasıl var olacağı bu açıklamada gösterilmiştir. E) Evreni ve insanın canlılığını açıklamak için ortak bir dayanak benimsenmiştir. Doğru cevap: E Çözüm: A seçeneği: Ruh reddedilmemekte, hava ile açıklanmaktadır. Bu nedenle cansızlarla sınırlı bir inceleme sonucu çıkarılamaz. B seçeneği: Ruh ile hava arasında bağ kurulması, havanın evrendeki rolünün reddi değil aynı açıklamanın sürdürülmesidir. C seçeneği: İki bağımsız ilke değil, hava üzerinden ortak temel söz konusudur. D seçeneği: Metin ölüm sonrası yaşamı açıklamaz; ruhun hava ile ilişkisinden böyle bir sonuç çıkmaz. E seçeneği: Havanın hem doğanın hem canlılığın açıklanmasında kullanılması, ortak dayanak düşüncesini gösterir. Doğru cevap E’dir. Anaksimenes’in düşüncesini anlatan bir araştırmacı, insan ile evreni iki ayrı başlıkta inceler. İlk başlıkta ruhun bedene canlılık vermesini hava ile ilişkilendirir. İkinci başlıkta evrenin temelini yine havada bulur. Araştırmacıya göre başlıkların ayrı olması, filozofun iki farklı temel varlık kabul ettiği anlamına gelmez. Araştırmacının değerlendirmesi aşağıdaki sonuçlardan hangisini desteklemektedir? A) İnsan hakkındaki açıklamalara doğadaki hiçbir ilkeden hareketle ulaşılamaz. B) Ruh ve evrenin ilkesi, farklı alanlarda adlandırılsalar da öz bakımından ortaktır. C) İnsanın ruhsal yönü, doğanın temelinden bağımsız bir töz oluşturur. D) Ruhun doğadaki varlıklardan üstün ve ölümsüz olduğu kanıtlanmıştır. E) Doğayı anlamak için bir ilk ilke arayışından vazgeçilmesi gerekir. Doğru cevap: B Çözüm: A seçeneği: Araştırmacı insanın canlılığını doğanın temelinde de bulunan hava ile açıkladığından bu yorum metne aykırıdır. B seçeneği: Her iki başlıkta da hava esas alındığı için ruh ve evrenin ilkesi öz bakımından ortak kabul edilir. Doğru cevap B’dir. C seçeneği: Bağımsız ikinci bir töz kabulü, araştırmacının özellikle reddettiği yorumdur. D seçeneği: Üstünlük ve ölümsüzlük hakkında kanıt sunulmamıştır. E seçeneği: İlk ilke arayışı bırakılmamakta, hava hem insan hem evren için açıklayıcı dayanak olmaktadır.