TYT FELSEFE
İlk Neden (Arkhe) ve Değişim Problemi Testi
Metni inceleyin ve uygun seçeneği işaretleyin.
Soru metinleri, seçenekler ve çözümler
Bir İlk Çağ düşünürü, görünüşleri ve nitelikleri değişen şeylerin aynı doğanın parçaları olduğunu savunur. Ona göre farklı görünen nesneleri anlamak için hepsinin kendisinden türediği ortak temeli bulmak gerekir. Düşünür hangi sorunun yanıtını aramaktadır? A) Hangi duyular daha güvenilir bilgi verir? B) Doğadaki çokluğun temelinde hangi ana ilke vardır? C) Hangi toplumların yaşam biçimi daha adildir? D) Bir yargının doğruluğu nasıl denetlenir? E) Doğada gözlenen nesneler nasıl sınıflandırılır? Doğru cevap: B Çözüm: Aranan şey, görünür çeşitliliğin türediği ortak temel, yani arkhedir. Bir filozof, yanan odun ve akan su gibi birbirinden farklı örnekleri saydıktan sonra bu tür gözlemlerin tek başına doğanın bütünlüğünü açıklamadığını söyler. Ona göre asıl iş, görünüşlerdeki çeşitliliği mümkün kılan kalıcı ilkeyi ortaya çıkarmaktır. Bu yaklaşımda kalıcı ilkeye hangi görev verilmektedir? A) İnsanların ahlaki seçimlerini belirleme B) Duyusal algıların doğruluğunu ölçme C) İnsanların nesnelere verdiği adları açıklama D) Çeşitli varlıkların ve görünümlerin ortak temelini açıklama E) Doğadaki bütün hareketlerin görünüşten ibaret olduğunu gösterme Doğru cevap: D Çözüm: Kalıcı ilke, değişen ve farklı görünen şeylerin hangi ortak temelden türediğini açıklamak için aranır. İlk Çağ doğa felsefesini inceleyen bir öğrenci, iki filozofun evrenin temelini farklı maddelerle açıkladığını fark eder. İkisi de açıklamasını, gözlenen çeşitliliğin arkasında bir birlik olduğu düşüncesine dayandırır. Bu iki filozofu aynı tartışmada buluşturan nedir? A) Çokluğu ortak bir ana ilkeyle açıklamaya çalışmaları B) Her değişimi duyuların yanılgısına indirgemeleri C) Bilgiyi doğuştan gelen kavramlarla sınırlandırmaları D) Aynı maddeyi evrenin temeli olarak seçmeleri E) Varlığın temelini açıklamanın olanaksız olduğunu düşünmeleri Doğru cevap: A Çözüm: Ana ilke için verdikleri yanıtlar farklıdır. Ortak noktaları, doğadaki çokluğun temelinde bir birlik aramalarıdır.