TYT FELSEFE
İlk Neden (Arkhe) ve Değişim Problemi Testi
Metni inceleyin ve uygun seçeneği işaretleyin.
Soru metinleri, seçenekler ve çözümler
Bir doğa düşünürü, bir akarsuyun yatağını değiştirmesini efsanevi bir varlığın öfkesiyle açıklamaz. Suyun hızını ve taşıdığı tortunun zamanla nasıl biriktiğini göz önünde bulundurur. Düşünürün ayırt edici tutumu nedir? A) Doğa olaylarını doğadaki süreçlerle açıklaması B) Bir olayın anlamını yalnız geleneğe bağlaması C) Gözlemle ilgisi olmayan bir öyküye dayanması D) Nedenleri araştırmaktan kaçınması E) Doğal olayları kişinin ahlaki tutumuyla açıklaması Doğru cevap: A Çözüm: Akarsuyun biçimi, yine akarsuya ve madde hareketine ait doğal süreçlerle açıklanır. Bir filozof mevsimlerdeki değişimi, efsanelerde anlatılan olaylarla değil, Güneş’in gökteki konumu ile gün uzunluğunun değişmesini inceleyerek anlamaya çalışır. Bu filozof hangi yaklaşımı benimser? A) Geleneği her durumda güvenilir sayma B) Doğayı gözlenebilir doğal ilişkilerle açıklama C) Doğa olaylarını bir ahlak kuralı sayma D) Olgularla ilgili bütün soruları yanıtsız bırakma E) Gözlemin yerine yalnızca mitolojik anlatı koyma Doğru cevap: B Çözüm: Açıklama doğa olaylarını, doğada gözlenen ilişkilerden hareketle inceler. Bir kentte kuyuların kuruması uzun süre olağanüstü bir olay olarak anlatılır. Bir araştırmacı yağışları ve su seviyesinin zaman içindeki değişimini karşılaştırarak neden arar. Bu araştırmacının yaklaşımı ilk doğa filozoflarının hangi özelliğine benzer? A) Her olayı insan niyetiyle açıklamalarına B) Felsefi sorunları yalnızca sanatla ilişkilendirmelerine C) Doğadaki bir olayı doğal koşullarla açıklamaya çalışmalarına D) Eski anlatıları kesin kanıt olarak görmelerine E) Her açıklamayı aynı biçimde kabul etmelerine Doğru cevap: C Çözüm: Araştırmacı, su düzeyindeki değişimin açıklamasını doğa içindeki koşullarda arar.