TYT FELSEFE
İlk Neden (Arkhe) ve Değişim Problemi Testi
Metni inceleyin ve uygun seçeneği işaretleyin.
Soru metinleri, seçenekler ve çözümler
Bir kentte rüzgârın yön değiştirmesi geleneksel olarak görünmez bir gücün isteğiyle açıklanır. Bir doğa düşünürü ise havanın hareketini ve ısınma farklarını inceleyerek neden önerir. Bu açıklamayı geleneksel anlatıdan ayıran yön hangisidir? A) Bir önceki anlatıyı olduğu gibi tekrarlaması B) Doğal olayı doğaya ait süreçlerle açıklaması C) Doğal olaya ahlaki bir amaç yüklemesi D) Gözlem yapmayı bütünüyle reddetmesi E) Olayın yalnızca insanların inançlarından kaynaklandığını söylemesi Doğru cevap: B Çözüm: Rüzgâr, doğadaki hava hareketi ve ısınma farklarıyla açıklanmaktadır. Bir filozof, kıyının biçim değiştirmesini tanrısal bir çatışma öyküsüne bağlamaz. Dalgaların taşıdığı maddelerin birikmesi veya aşındırması üzerinde durur. Bu filozofun yaklaşımında ne değişmiştir? A) Bir efsane diğer efsanelere üstün tutulmuştur. B) Olayın bir nedeni olmadığı savunulmuştur. C) Doğanın açıklaması yine doğal etkenlerde aranmıştır. D) Olayın zamanı tek ilke sayılmıştır. E) Yalnızca kişisel değer yargılarına dayanılmıştır. Doğru cevap: C Çözüm: Kıyının değişimi, efsane yerine dalga ve madde hareketiyle açıklanır. Bir öğretmen, ilk doğa filozoflarının gök olaylarını açıklamaya çalışırken geleneksel soy öyküleri yerine doğadaki öğe ve düzenlilikleri dikkate aldıklarını söyler. Bu yaklaşımın temel farkı hangisidir? A) İncelenen olayı anlamaya çalışmamak B) Eski anlatıları daha etkileyici biçimde aktarmak C) Her açıklamayı bir yönetim kuralına bağlamak D) Nedenleri doğanın içinde aramak E) Olayları yalnızca gözlemcinin duygularına bağlamak Doğru cevap: D Çözüm: Doğa olayları açıklanırken doğa içindeki öğe ve süreçlere başvurulur.