TYT FELSEFE
İlk Neden (Arkhe) ve Değişim Problemi Testi
Aşağıdaki soruları cevapla!
Soru metinleri, cevaplar ve çözümler
Bir felsefe atölyesinde dört oturum planlanmıştır. Oturumların içerikleri şöyledir: I. Thales’in, doğadaki çeşitliliğin temelinde su bulunduğu görüşü ele alınacaktır. II. Herakleitos’un, varlıkları sürekli oluş ve dönüşüm içinde değerlendirmesi incelenecektir. III. Ksenofanes’in, insanın doğru bir düşünceye sahip olsa bile onun kesinliğini bilip bilemeyeceği üzerine değerlendirmeleri tartışılacaktır. IV. Platon ile Aristoteles’in, varlıkların özünün duyulur nesnelerden ayrı bir alanda bulunup bulunmadığı konusundaki ayrılığı karşılaştırılacaktır. Bu programa göre atölyede aşağıdaki problemlerden hangisine yer verildiği söylenemez? A) Varlığın mahiyeti problemi B) Özgür irade problemi C) Doğru bilginin imkânı problemi D) Arkhe problemi E) Değişim problemi Doğru cevap: B Çözüm: A seçeneği: IV. oturum, varlıkların özünün nasıl bir gerçekliğe sahip olduğu ile ilgili olduğundan varlığın mahiyetini ele alır. B seçeneği: İnsanın eylemlerini özgürce seçip seçemediği hiçbir oturumun konusu değildir. Bu nedenle doğru cevap B’dir. C seçeneği: III. oturumda insanın doğruyu kesin biçimde bilip bilemeyeceği sorgulanır. D seçeneği: I. oturum, varlıkların temelinde bulunan ilk ilkeyi su olarak açıklayan arkhe görüşünü inceler. E seçeneği: II. oturumda oluş ve dönüşümün varlıktaki yeri ele alınır; bu, değişim problemidir. Bir düşünce tarihi sergisinde ziyaretçiler için dört sesli rehber kaydı hazırlanmıştır: I. Ksenofanes’in, insanın ulaştığı yargıların kesinliği konusundaki sorgulaması anlatılmaktadır. II. Anaksimenes’in, evrenin temelini hava ile açıklaması ele alınmaktadır. III. Platon’un ideaları esas alan varlık anlayışı ile Aristoteles’in özün somut varlıklardan ayrı düşünülmesine yönelik eleştirisi karşılaştırılmaktadır. IV. Herakleitos’un, aynı görünen bir ırmağın sularının sürekli yenilenmesi üzerinden oluşu düşünmesi değerlendirilmektedir. Rehber kayıtlarında aşağıdaki felsefi sorulardan hangisi üzerinde durulmamıştır? A) Varlığın kendisinden meydana geldiği temel ilke nedir? B) Varlık, öz bakımından nasıl bir yapıya sahiptir? C) Doğru ve kesin bilgiye ulaşmak mümkün müdür? D) Bir nesneyi güzel saymamızı sağlayan ölçüt nedir? E) Varlıkta değişim ile süreklilik nasıl ilişkilidir? Doğru cevap: D Çözüm: A seçeneği: II. kayıt, evrenin ilk ilkesi olarak havayı ele aldığından bu arkhe sorusuyla ilgilidir. B seçeneği: III. kayıt, idealar ve somut varlıklar üzerinden varlığın mahiyetini tartışır. C seçeneği: I. kayıt, insan bilgisinin kesinliğini sorgulayarak bu soruya yönelir. D seçeneği: Güzelliği belirleyen ölçütler, estetik alanına aittir; dört kaydın hiçbirinde ele alınmamıştır. Doğru cevap D’dir. E seçeneği: IV. kayıt, ırmaktaki yenilenme üzerinden değişim ve süreklilik ilişkisini ele alır. Bir öğrenci dergisinin ilk sayı için hazırladığı dört dosya şu konulara ayrılmıştır: I. Anaksimandros’un, varlıkların kökenini belirli bir madde yerine sınırsız ve belirsiz bir ilkede araması II. Parmenides’in, duyuların gösterdiği oluşa karşı varlığın değişmezliğini savunması III. Ksenofanes’in, insanın bir düşüncenin kesin doğru olduğundan emin olup olamayacağını sorgulaması IV. Platon ve Aristoteles’in, varlıkların özünün nesnelerden ayrı düşünülüp düşünülemeyeceği konusundaki görüşleri Bu dosyalarda aşağıdaki problemlerden hangisi doğrudan tartışma konusu yapılmamıştır? A) İyi eylemin ölçütünün ne olduğu B) Varlığın ilk ilkesinin ne olduğu C) Değişimin gerçek olup olmadığı D) Kesin bilginin mümkün olup olmadığı E) Varlığın özünün nasıl kavranacağı Doğru cevap: A Çözüm: A seçeneği: İyi eylemin ölçütü ahlak felsefesinin problemidir; dosyaların hiçbirinde eylemin iyiliği ve kötülüğü tartışılmamaktadır. Doğru cevap A’dır. B seçeneği: I. dosya, Anaksimandros’un ilk ilke arayışına ayrılmıştır; arkhe problemi doğrudan ele alınır. C seçeneği: II. dosyada değişmezlik ile duyuların gösterdiği oluş karşılaştırılarak değişimin gerçekliği sorgulanır. D seçeneği: III. dosyanın konusu bilginin kesinliğine ulaşılıp ulaşılamayacağıdır. E seçeneği: IV. dosya, özün nesnelerle ilişkisini ve dolayısıyla varlığın mahiyetini ele alır.