TYT FELSEFE
Sanat Felsefesinin Konusu ve Problemleri Testi
Metni inceleyin ve uygun seçeneği işaretleyin.
Soru metinleri, seçenekler ve çözümler
Bir kişi bir yapıtı, kendisine ait olmasını istemeden ve herhangi bir çıkar beklemeden güzel buluyor. Kant’a ilişkin bir yorum, bu kişinin başkalarının da aynı beğeniyi paylaşmasını bekleyebileceğini söylüyor. Bu beklenti beğeni yargısının hangi yönünü gösterir? A) Bir ölçüm sonucundan zorunlu olarak çıkmasını B) Kişisel çıkarı tek ölçüt kabul etmesini C) Başkalarınca paylaşılabilir olma iddiası taşımasını D) Her kişinin fiilen aynı duyguyu yaşadığını kanıtlamasını E) Yalnızca sanatçının niyetini tekrar etmesini Doğru cevap: C Çözüm: Beğeni yargısının paylaşılabilir görülmesi, insanların gerçekten oybirliğiyle aynı duyguyu yaşaması anlamına gelmez. Kant’ı tartışan bir öğretmen, “Bu tat bana hoş geliyor.” ile “Bu yapıt güzeldir.” yargılarını karşılaştırıyor. İkinci yargıda başkalarının da değerlendirmeye katılabileceği beklentisini vurguluyor. İkinci yargıyı ayıran özellik nedir? A) Kişisel tadı herkes için bir fizik yasası sayması B) Beğeniyi yalnızca eserin fiyatıyla ilişkilendirmesi C) Her durumda sanatçının yaşam öyküsüne dayanması D) Ortak bir geçerlilik beklentisi içerebilmesi E) Eserin kaç kez görüldüğünü bildirmesi Doğru cevap: D Çözüm: İkinci yargı salt kişisel bir hoşlanma bildiriminden öte, başka öznelerin de katılabileceği bir beğeni beklentisi taşır. Bir öğrenci Kant’ın beğeni yargısında evrensellikten söz etmesini, bütün izleyicilerin aynı yapıta zorunlu olarak aynı puanı vermesi şeklinde yorumluyor. Öğrencinin açıklaması nasıl düzeltilmelidir? A) Evrensellik, yargının başkalarınca paylaşılabileceği iddiasını anlatır ve bir oybirliği ölçümü değildir. B) Evrensellik, bir yapıtın bütün özelliklerinin cetvelle ölçülebilmesidir. C) Kant’ın görüşünde beğeninin tek dayanağı izleyicinin kişisel çıkarıdır. D) Evrensellik, sadece sanatçının yargıda bulunabileceğini gösterir. E) Kant beğeni yargısının başkalarıyla paylaşılmasının kesinlikle olanaksız olduğunu söyler. Doğru cevap: A Çözüm: Vurgu fiilî oybirliğine değil, kişinin estetik değerlendirmesini paylaşılabilir görmesine yönelir.