TYT · FELSEFE
Siyaset Felsefesinin Konusu ve Problemleri
Adalet · Eşitlik · Özgürlük · Devletin sınırları
Soru metinleri ve çözümleri
Soru 1 Bu görüşten aşağıdaki yargıların hangisine ulaşılabilir? A) Toplumsal kurumlar, rastlantısal başlangıç eşitsizliklerinin etkisini azaltacak biçimde kurulabilir. B) Doğuştan gelen bütün farklılıklar değiştirilemez bir siyasal ayrıcalık kaynağıdır. C) Adaletsizliğin önlenmesi için temel özgürlüklerden vazgeçmek gerekir. D) Bir insanın aile kökeni sahip olacağı hakların tek ölçütü olmalıdır. E) Toplumsal kurumların adaletin sağlanmasında hiçbir rolü yoktur. Doğru cevap: A Çözüm: Rawls’ın yaklaşımında kişinin seçmediği başlangıç koşulları, siyasal ayrıcalığı haklı kılmaz. Adil kurumlar, temel özgürlükleri koruyup bu koşulların dezavantaj yaratan sonuçlarını azaltabilir. Burada insanların bütün doğal özelliklerinin aynılaştırılması değil, toplumsal düzenin adalet ilkelerine göre kurulması savunulur. Soru 2 Üyenin karşı çıkışını dayandırdığı düşünce aşağıdakilerden hangisidir? A) Çoğunluğun aldığı her karar, içeriğinden bağımsız olarak adildir. B) Eşit temel özgürlükler, başkalarının ekonomik yararı uğruna feda edilemez. C) Ekonomik kazanımlar yalnız ayrıcalıklı gruplara aktarılmalıdır. D) Temel özgürlüklerin kapsamı aile kökenine göre belirlenmelidir. E) Toplumsal kurumlarda hiçbir koşulda değişiklik yapılmamalıdır. Doğru cevap: B Çözüm: Rawls’ta eşit temel özgürlüklerin korunması ekonomik kazanımlara göre önceliklidir. Bir grubun temel özgürlüğünü başkalarının üretim veya gelir artışına araç yapmak bu öncelikle bağdaşmaz. Bu, özgürlüklerin hiçbir sınırının bulunmadığı iddiası değil, ekonomik yararla takas edilemeyeceği ilkesidir. Soru 3 Bu ölçüt kullanıldığında aşağıdaki yargılardan hangisi savunulur? A) Her gelir farkı, sonuçlarına bakılmaksızın adaletsiz kabul edilmelidir. B) Yalnız ortalama gelirin yükselmesi bir düzeni adil saymak için yeterlidir. C) Kurumlar değerlendirilirken en az avantajlı grubun elde edebileceği en büyük yarar gözetilmelidir. D) En fazla kaynağa zaten en güçlü durumda bulunanlar öncelikle sahip olmalıdır. E) Kişilerin siyasal hakları doğuştan gelen yetenekleriyle orantılı olmalıdır. Doğru cevap: C Çözüm: Fark ilkesi, öncelikli özgürlük ve fırsat eşitliği koşulları altında, en az avantajlıların elde edeceği yararı mümkün olan en yüksek düzeye çıkaran kurumsal düzeni arar. Sadece ortalama yararın büyümesi yeterli değildir. Her eşitsizliğin koşulsuz reddedilmesi veya güçlülerin avantajının korunması da bu ölçüt değildir.