TYT FELSEFE
Sofistler ile Sokrates’in Bilgi ve Değer Anlayışları Testi
Metni inceleyin ve uygun seçeneği işaretleyin.
Soru metinleri, seçenekler ve çözümler
Aynı odada oturan iki kişiden biri ortamı serin, diğeri ılık bulur. Sofist bir konuşmacıya göre ikisi de kendi duyumunu dile getirir ve bu yargılardan biri herkes için geçerli sayılamaz. Konuşmacının görüşünü en iyi ifade eden yargı hangisidir? A) Algıya dayalı yargılar kişiye göre değişir. B) Duyu verileri daima aynı sonucu verir. C) Kesin bilgi sezgiyle elde edilir. D) Doğrular doğuştan bilinir. E) Doğruyu çoğunluk belirler. Doğru cevap: A Çözüm: Ortamın nasıl hissedildiği algılayan kişiye bağlıdır. Konuşmacı bu deneyimlerden evrensel bir yargı çıkarmamaktadır. Bir prova salonunda aynı tempo, müzisyenlerden birine ağır, ötekine hızlı gelir. Protagoras’ın yaklaşımını benimseyen gözlemci, değerlendirmelerin her müzisyenin algısına göre anlam kazandığını söyler. Gözlemcinin açıklaması hangi bilgi anlayışını örnekler? A) Bilgi aklın doğuştan getirdiği ilkelere dayanır. B) Algı temelli bilgi özneye göredir. C) Algı farklılıkları mutlak bilgiye ulaştırır. D) Bilgi ancak ortak kurallarla sınanabilir. E) Doğru yargı sezgiyle bir anda elde edilir. Doğru cevap: B Çözüm: Aynı tempo hakkında farklı yargılar, algılayan kişiye bağlı olarak değerlendirilmektedir. Bir baharat, onu düzenli tüketen biri için hafif, ilk kez deneyen biri için yakıcıdır. Bir düşünür, yargıları duyumlarına dayanarak veren bu kişilerden birinin değerlendirmesini herkes için ölçü saymaz. Bu düşünür hangi savı öne sürmektedir? A) Duyumların görevi akıldaki değişmez bilgileri anımsatmaktır. B) İlk yargıyı veren kişi diğerlerinden daha güvenilirdir. C) Duyumlara dayanan yargılar evrensel geçerlik taşımaz. D) Bir yargının doğruluğu uygulamadaki yararına bağlıdır. E) Aynı nesneyi algılayanlar zorunlu olarak uzlaşır. Doğru cevap: C Çözüm: Düşünür, duyumdan doğan yargının algılayana göre değiştiğini vurgular.